Soal Jawab › Perceraian, idah & rujuk
🚪 Soal Jawab · 50 soalan
Perceraian, idah & rujuk
Talak, khuluk, fasakh, idah, rujuk. Disusun mengikut soalan yang paling kerap ditanya.
🧭 Persediaan & memilih pasangan💍 Khitbah & pertunangan📜 Akad nikah🏡 Hak & tanggungjawab⚖️ Poligami: hukum & keadilan🏛️ Poligami: undang-undang🤝 Isteri sedia ada & bakal isteri🕊️ Konflik & penyelesaian🚪 Perceraian, idah & rujuk🌍 Anak, pusaka & global🧭 Serantau & Timur Tengah
1Suami lafaz talak tiga sekali gus, jatuh tiga atau satu?
Ini isu khilaf: majoriti mazhab empat berpendapat jatuh tiga, manakala Ibn Taymiyyah dan sebahagian majlis fatwa berpendapat jatuh satu.
Pendapat majoriti (Hanafi, Maliki, Syafi'i, Hanbali) berpegang bahawa lafaz "talak tiga" dalam satu majlis menjatuhkan tiga talak, walaupun cara itu berdosa kerana menyalahi sunnah. Pendapat kedua bersandar pada riwayat Ibn Abbas bahawa pada zaman Nabi ﷺ, Abu Bakar dan awal pemerintahan Umar, talak tiga sekali lafaz dikira satu.
Di Malaysia, mahkamah syariah yang menentukan bilangan talak selepas mendengar keterangan dan meneliti lafaz serta niat. Jangan membuat andaian sendiri; mohon pengesahan lafaz cerai di mahkamah. Lihat panduan talak.
Pendapat majoriti (Hanafi, Maliki, Syafi'i, Hanbali) berpegang bahawa lafaz "talak tiga" dalam satu majlis menjatuhkan tiga talak, walaupun cara itu berdosa kerana menyalahi sunnah. Pendapat kedua bersandar pada riwayat Ibn Abbas bahawa pada zaman Nabi ﷺ, Abu Bakar dan awal pemerintahan Umar, talak tiga sekali lafaz dikira satu.
Di Malaysia, mahkamah syariah yang menentukan bilangan talak selepas mendengar keterangan dan meneliti lafaz serta niat. Jangan membuat andaian sendiri; mohon pengesahan lafaz cerai di mahkamah. Lihat panduan talak.
Perbezaan mazhab. Majoriti mazhab empat: jatuh tiga. Ibn Taymiyyah, Ibn al-Qayyim dan sebahagian majlis fatwa moden: dikira satu.
Surah al-Baqarah 2:229Surah al-Baqarah 2:230Sahih Muslim 1472Akta 303, s.124
2Talak melalui SMS atau WhatsApp sah ke?
Talak melalui mesej bertulis boleh sah jika jelas dan disertai niat, tetapi mesti disahkan oleh mahkamah syariah.
Dalam mazhab Syafi'i, talak bertulis dikira kinayah (sindiran), jadi ia jatuh hanya jika suami berniat menceraikan ketika menulisnya. Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan (2003) memutuskan talak melalui SMS sah jika lafaznya jelas dan dapat dibuktikan, dan perlu disahkan di mahkamah.
Isteri yang menerima mesej sebegini tidak perlu meneka sendiri: simpan bukti (tangkap layar, tarikh, nombor) dan buat permohonan pengesahan lafaz cerai. Mahkamah akan memanggil suami untuk mengesahkan niat dan memastikan mesej itu benar-benar daripadanya. Lihat talak & cerai.
Dalam mazhab Syafi'i, talak bertulis dikira kinayah (sindiran), jadi ia jatuh hanya jika suami berniat menceraikan ketika menulisnya. Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan (2003) memutuskan talak melalui SMS sah jika lafaznya jelas dan dapat dibuktikan, dan perlu disahkan di mahkamah.
Isteri yang menerima mesej sebegini tidak perlu meneka sendiri: simpan bukti (tangkap layar, tarikh, nombor) dan buat permohonan pengesahan lafaz cerai. Mahkamah akan memanggil suami untuk mengesahkan niat dan memastikan mesej itu benar-benar daripadanya. Lihat talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Sebahagian ulama Hanafi dan Hanbali menganggap tulisan yang jelas lagi rasmi sebagai sarih; mazhab Syafi'i mensyaratkan niat.
Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan (2003)Enakmen negeri (pengesahan cerai di luar mahkamah)
3Suami ceraikan saya di rumah, bukan di mahkamah. Sah ke talak itu?
Dari sudut syarak talak di luar mahkamah boleh jatuh, tetapi di Malaysia ia satu kesalahan jika tidak dilaporkan dan mesti disahkan mahkamah.
Lafaz talak yang jelas oleh suami yang waras dan tidak dipaksa adalah sah menurut hukum syarak walaupun tanpa saksi. Namun undang-undang keluarga Islam mewajibkan perceraian dibuat melalui mahkamah. Melafazkan talak di luar mahkamah tanpa kebenaran adalah kesalahan (Akta 303, s.124 bagi Wilayah Persekutuan; peruntukan serupa dalam enakmen negeri) yang boleh dikenakan denda atau penjara.
Kedua-dua pihak hendaklah melaporkannya ke mahkamah syariah dalam tempoh yang ditetapkan supaya talak disabitkan dan didaftarkan. Tanpa pengesahan, status idah, nafkah dan perkahwinan semula menjadi kabur. Lihat undang-undang negeri.
Lafaz talak yang jelas oleh suami yang waras dan tidak dipaksa adalah sah menurut hukum syarak walaupun tanpa saksi. Namun undang-undang keluarga Islam mewajibkan perceraian dibuat melalui mahkamah. Melafazkan talak di luar mahkamah tanpa kebenaran adalah kesalahan (Akta 303, s.124 bagi Wilayah Persekutuan; peruntukan serupa dalam enakmen negeri) yang boleh dikenakan denda atau penjara.
Kedua-dua pihak hendaklah melaporkannya ke mahkamah syariah dalam tempoh yang ditetapkan supaya talak disabitkan dan didaftarkan. Tanpa pengesahan, status idah, nafkah dan perkahwinan semula menjadi kabur. Lihat undang-undang negeri.
Akta 303, s.124Akta 303, s.47Enakmen negeri
4Apa beza talak sunni dan talak bid'i?
Talak sunni ialah talak ketika isteri suci dan belum disetubuhi dalam tempoh suci itu; talak bid'i ialah talak ketika haid, nifas atau dalam suci yang telah disetubuhi.
Allah memerintahkan agar talak dijatuhkan "pada waktu mereka dapat memulakan idah". Ibn Umar pernah menceraikan isterinya ketika haid, lalu Nabi ﷺ menyuruhnya merujuk dan menunggu sehingga isteri suci.
Talak bid'i hukumnya haram dan berdosa, tetapi menurut mazhab empat ia tetap jatuh. Talak ketika isteri hamil atau isteri yang belum disetubuhi tidak tertakluk kepada pembahagian ini. Hikmahnya ialah memberi ruang bertenang dan tidak memanjangkan idah isteri. Lihat talak & cerai.
Allah memerintahkan agar talak dijatuhkan "pada waktu mereka dapat memulakan idah". Ibn Umar pernah menceraikan isterinya ketika haid, lalu Nabi ﷺ menyuruhnya merujuk dan menunggu sehingga isteri suci.
Talak bid'i hukumnya haram dan berdosa, tetapi menurut mazhab empat ia tetap jatuh. Talak ketika isteri hamil atau isteri yang belum disetubuhi tidak tertakluk kepada pembahagian ini. Hikmahnya ialah memberi ruang bertenang dan tidak memanjangkan idah isteri. Lihat talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Mazhab empat: talak bid'i berdosa tetapi jatuh. Ibn Taymiyyah dan Ibn Hazm: tidak jatuh.
Surah at-Talaq 65:1Sahih al-Bukhari 5251Sahih Muslim 1471
5Apa maksud talak raj'i, ba'in sughra dan ba'in kubra?
Talak raj'i membolehkan rujuk dalam idah; ba'in sughra memerlukan akad baharu; ba'in kubra (talak tiga) memerlukan isteri berkahwin dengan lelaki lain terlebih dahulu.
Raj'i: talak satu atau dua selepas persetubuhan, tanpa bayaran tebus; suami boleh rujuk selagi dalam idah.
Ba'in sughra: talak raj'i yang tamat idahnya, khuluk, atau talak sebelum persetubuhan; boleh bersama semula dengan akad dan mahar baharu.
Ba'in kubra: selepas talak ketiga; bekas isteri tidak halal sehingga dia berkahwin dengan lelaki lain secara sah, disetubuhi, kemudian bercerai dan tamat idah. Lihat talak & cerai.
Raj'i: talak satu atau dua selepas persetubuhan, tanpa bayaran tebus; suami boleh rujuk selagi dalam idah.
Ba'in sughra: talak raj'i yang tamat idahnya, khuluk, atau talak sebelum persetubuhan; boleh bersama semula dengan akad dan mahar baharu.
Ba'in kubra: selepas talak ketiga; bekas isteri tidak halal sehingga dia berkahwin dengan lelaki lain secara sah, disetubuhi, kemudian bercerai dan tamat idah. Lihat talak & cerai.
Surah al-Baqarah 2:228Surah al-Baqarah 2:229Surah al-Baqarah 2:230
6Berapa lama idah isteri yang diceraikan?
Bagi isteri yang masih haid, idahnya tiga quru'; dalam mazhab Syafi'i bermaksud tiga kali suci.
Tempohnya biasanya sekitar tiga bulan tetapi bergantung pada kitaran haid. Talak yang dijatuhkan ketika suci dikira sebagai suci pertama. Idah tamat apabila isteri masuk haid ketiga selepas talak.
Keadaan lain: isteri yang tidak haid (belum baligh atau putus haid) beridah tiga bulan; isteri hamil beridah sehingga melahirkan; isteri yang diceraikan sebelum disetubuhi tiada idah. Mahkamah syariah biasanya merekodkan tarikh talak untuk pengiraan. Lihat idah & rujuk.
Tempohnya biasanya sekitar tiga bulan tetapi bergantung pada kitaran haid. Talak yang dijatuhkan ketika suci dikira sebagai suci pertama. Idah tamat apabila isteri masuk haid ketiga selepas talak.
Keadaan lain: isteri yang tidak haid (belum baligh atau putus haid) beridah tiga bulan; isteri hamil beridah sehingga melahirkan; isteri yang diceraikan sebelum disetubuhi tiada idah. Mahkamah syariah biasanya merekodkan tarikh talak untuk pengiraan. Lihat idah & rujuk.
Perbezaan mazhab. Syafi'i dan Maliki: quru' = suci. Hanafi dan Hanbali: quru' = haid, jadi idah tamat selepas haid ketiga selesai.
Surah al-Baqarah 2:228Surah at-Talaq 65:4Surah al-Ahzab 33:49
7Macam mana nak rujuk semula isteri dalam idah?
Suami boleh rujuk dalam idah talak raj'i dengan lafaz yang jelas seperti "Aku rujuk akan dikau", tanpa akad atau mahar baharu.
Dalam mazhab Syafi'i, rujuk mesti dengan perkataan; persetubuhan sahaja tidak dikira rujuk. Disunatkan ada dua saksi. Rujuk mestilah dengan niat berbaik, bukan untuk menyakiti isteri.
Di Malaysia, rujuk mesti dilaporkan dan didaftarkan di pejabat agama atau mahkamah syariah mengikut enakmen negeri. Jika isteri tidak bersetuju, enakmen memberi ruang untuk dia membantah melalui saluran yang ditetapkan. Selepas idah tamat, rujuk tidak lagi boleh; perlu akad nikah baharu. Lihat idah & rujuk.
Dalam mazhab Syafi'i, rujuk mesti dengan perkataan; persetubuhan sahaja tidak dikira rujuk. Disunatkan ada dua saksi. Rujuk mestilah dengan niat berbaik, bukan untuk menyakiti isteri.
Di Malaysia, rujuk mesti dilaporkan dan didaftarkan di pejabat agama atau mahkamah syariah mengikut enakmen negeri. Jika isteri tidak bersetuju, enakmen memberi ruang untuk dia membantah melalui saluran yang ditetapkan. Selepas idah tamat, rujuk tidak lagi boleh; perlu akad nikah baharu. Lihat idah & rujuk.
Perbezaan mazhab. Hanafi dan Hanbali: rujuk juga sah dengan perbuatan (persetubuhan/sentuhan). Maliki: sah dengan perbuatan jika disertai niat. Syafi'i: mesti dengan lafaz.
Surah al-Baqarah 2:228Surah al-Baqarah 2:231Surah at-Talaq 65:2Enakmen negeri
8Saya nak bercerai tapi suami enggan lafaz talak. Apa pilihan saya?
Isteri boleh memohon cerai melalui mahkamah syariah sama ada secara tebus talak (khuluk), fasakh atau taklik.
Khuluk: isteri menawarkan bayaran (biasanya pulangan mahar) supaya suami menceraikannya.
Fasakh: pembubaran oleh mahkamah atas alasan seperti tidak diberi nafkah, penganiayaan atau suami hilang.
Taklik: jika suami melanggar lafaz taklik yang dibaca selepas akad.
Mahkamah biasanya melalui proses sulh dan boleh melantik hakam. Isteri dibenarkan meminta pisah apabila ada alasan munasabah; Nabi ﷺ sendiri membenarkan isteri Thabit bin Qais berpisah melalui khuluk. Dapatkan nasihat di kaunseling atau khuluk & fasakh.
Khuluk: isteri menawarkan bayaran (biasanya pulangan mahar) supaya suami menceraikannya.
Fasakh: pembubaran oleh mahkamah atas alasan seperti tidak diberi nafkah, penganiayaan atau suami hilang.
Taklik: jika suami melanggar lafaz taklik yang dibaca selepas akad.
Mahkamah biasanya melalui proses sulh dan boleh melantik hakam. Isteri dibenarkan meminta pisah apabila ada alasan munasabah; Nabi ﷺ sendiri membenarkan isteri Thabit bin Qais berpisah melalui khuluk. Dapatkan nasihat di kaunseling atau khuluk & fasakh.
Surah al-Baqarah 2:229Sahih al-Bukhari 5273Akta 303, s.52Enakmen negeri
9Tebus talak (khuluk) kena bayar berapa?
Jumlah tebus talak ialah apa yang dipersetujui suami isteri; jika tidak sepakat, mahkamah syariah yang menetapkannya.
Dalam kisah isteri Thabit bin Qais, Nabi ﷺ menyuruh dia memulangkan kebun yang menjadi maharnya. Dalam mazhab Syafi'i, bayaran boleh kurang, sama atau lebih daripada mahar, tetapi meminta lebih daripada mahar dianggap kurang wajar oleh ramai ulama.
Di Malaysia, mahkamah menilai keupayaan isteri dan mengambil kira maskahwin. Khuluk menjatuhkan talak ba'in sughra: tiada rujuk, tetapi boleh berkahwin semula dengan akad baharu. Isteri tetap menjalani idah. Lihat khuluk.
Dalam kisah isteri Thabit bin Qais, Nabi ﷺ menyuruh dia memulangkan kebun yang menjadi maharnya. Dalam mazhab Syafi'i, bayaran boleh kurang, sama atau lebih daripada mahar, tetapi meminta lebih daripada mahar dianggap kurang wajar oleh ramai ulama.
Di Malaysia, mahkamah menilai keupayaan isteri dan mengambil kira maskahwin. Khuluk menjatuhkan talak ba'in sughra: tiada rujuk, tetapi boleh berkahwin semula dengan akad baharu. Isteri tetap menjalani idah. Lihat khuluk.
Perbezaan mazhab. Jumhur: boleh lebih daripada mahar. Sebahagian Hanbali dan ulama lain: makruh atau tidak boleh melebihi mahar.
Surah al-Baqarah 2:229Sahih al-Bukhari 5273Enakmen negeri
10Apa alasan yang boleh digunakan untuk fasakh?
Fasakh boleh dipohon atas alasan yang diiktiraf undang-undang, antaranya suami gagal memberi nafkah, hilang, dipenjara lama, mati pucuk, gila atau menganiaya isteri.
Akta 303, s.52 (dan seksyen setara dalam enakmen negeri) menyenaraikan alasan seperti: tempat suami tidak diketahui lebih setahun; tidak memberi nafkah selama tiga bulan; dipenjara tiga tahun atau lebih; tidak menunaikan nafkah batin setahun tanpa sebab; mati pucuk; penyakit tertentu; dan kezaliman seperti memukul atau tidak berlaku adil antara isteri-isteri dalam perkahwinan poligami.
Isteri perlu membuktikan alasan dengan keterangan. Fasakh dalam mazhab Syafi'i tidak dikira sebagai bilangan talak. Lihat fasakh.
Akta 303, s.52 (dan seksyen setara dalam enakmen negeri) menyenaraikan alasan seperti: tempat suami tidak diketahui lebih setahun; tidak memberi nafkah selama tiga bulan; dipenjara tiga tahun atau lebih; tidak menunaikan nafkah batin setahun tanpa sebab; mati pucuk; penyakit tertentu; dan kezaliman seperti memukul atau tidak berlaku adil antara isteri-isteri dalam perkahwinan poligami.
Isteri perlu membuktikan alasan dengan keterangan. Fasakh dalam mazhab Syafi'i tidak dikira sebagai bilangan talak. Lihat fasakh.
Akta 303, s.52Enakmen negeri
11Suami lafaz cerai masa marah, jatuh ke talak?
Talak ketika marah biasa tetap jatuh, tetapi jika kemarahan sampai tahap hilang kawalan akal sepenuhnya, ulama berbeza pendapat.
Ulama membahagikan marah kepada tiga: marah ringan (sedar apa yang diucap) — talak jatuh; marah yang menghilangkan akal sehingga tidak sedar — talak tidak jatuh; dan peringkat pertengahan yang menjadi khilaf. Kebanyakan talak berlaku ketika marah, jadi alasan "saya marah" tidak secara automatik membatalkan talak.
Mahkamah syariah akan menilai keadaan, lafaz dan niat suami sebelum mensabitkan talak. Jangan melafazkan apa-apa ketika marah; ambil wuduk dan tinggalkan tempat itu dahulu. Lihat talak & cerai.
Ulama membahagikan marah kepada tiga: marah ringan (sedar apa yang diucap) — talak jatuh; marah yang menghilangkan akal sehingga tidak sedar — talak tidak jatuh; dan peringkat pertengahan yang menjadi khilaf. Kebanyakan talak berlaku ketika marah, jadi alasan "saya marah" tidak secara automatik membatalkan talak.
Mahkamah syariah akan menilai keadaan, lafaz dan niat suami sebelum mensabitkan talak. Jangan melafazkan apa-apa ketika marah; ambil wuduk dan tinggalkan tempat itu dahulu. Lihat talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Jumhur Syafi'i: jatuh selagi suami sedar lafaznya. Ibn al-Qayyim dan sebahagian Hanbali: tidak jatuh pada marah yang sangat sehingga menutup kawalan diri.
Sunan Abu Dawud 2194 (hasan)Enakmen negeri
12Kalau suami cakap cerai main-main, adakah jatuh talak?
Ya, talak dengan lafaz yang jelas tetap jatuh walaupun diucap secara gurauan.
Nabi ﷺ bersabda bahawa tiga perkara, sungguh-sungguhnya adalah sungguh dan gurauannya juga sungguh: nikah, talak dan rujuk. Lafaz sarih seperti "aku ceraikan kamu" tidak memerlukan niat, jadi alasan bergurau tidak diterima.
Ini peringatan agar suami menjaga lidah. Jika berlaku, laporkan kepada mahkamah syariah untuk pengesahan dan, jika talak raj'i, pertimbangkan rujuk dalam idah. Lihat talak & cerai.
Nabi ﷺ bersabda bahawa tiga perkara, sungguh-sungguhnya adalah sungguh dan gurauannya juga sungguh: nikah, talak dan rujuk. Lafaz sarih seperti "aku ceraikan kamu" tidak memerlukan niat, jadi alasan bergurau tidak diterima.
Ini peringatan agar suami menjaga lidah. Jika berlaku, laporkan kepada mahkamah syariah untuk pengesahan dan, jika talak raj'i, pertimbangkan rujuk dalam idah. Lihat talak & cerai.
Sunan Abu Dawud 2194 (hasan)Jami' at-Tirmidhi (hasan)
13Kalau terlintas niat cerai dalam hati saja, jatuh tak talak?
Tidak; talak tidak jatuh dengan niat atau bisikan hati semata-mata tanpa lafaz atau tulisan.
Nabi ﷺ bersabda bahawa Allah memaafkan umatnya apa yang terlintas dalam hati selagi tidak dilakukan atau diucapkan. Imam al-Bukhari meletakkan hadith ini dalam Kitab at-Talaq sebagai dalil bahawa lintasan hati tidak menjatuhkan talak.
Begitu juga waswas: orang yang selalu ragu-ragu "adakah aku sudah ceraikan isteri?" hendaklah berpegang kepada yakin, iaitu perkahwinan masih kekal. Jika waswas berterusan, berjumpa pegawai agama atau kaunselor. Lihat talak & cerai.
Nabi ﷺ bersabda bahawa Allah memaafkan umatnya apa yang terlintas dalam hati selagi tidak dilakukan atau diucapkan. Imam al-Bukhari meletakkan hadith ini dalam Kitab at-Talaq sebagai dalil bahawa lintasan hati tidak menjatuhkan talak.
Begitu juga waswas: orang yang selalu ragu-ragu "adakah aku sudah ceraikan isteri?" hendaklah berpegang kepada yakin, iaitu perkahwinan masih kekal. Jika waswas berterusan, berjumpa pegawai agama atau kaunselor. Lihat talak & cerai.
Sahih al-Bukhari 5269Sahih Muslim 127
14Apa beza lafaz cerai terang (sarih) dan sindiran (kinayah)?
Lafaz sarih jatuh talak tanpa perlu niat, manakala lafaz kinayah hanya jatuh jika disertai niat menceraikan.
Contoh sarih: "Aku ceraikan engkau", "Engkau tertalak", "I divorce you". Contoh kinayah: "Pergilah balik rumah mak kau", "Kita putus", "Engkau bebas". Kinayah boleh bermaksud cerai atau perkara lain, maka ditanya niat suami ketika melafazkannya.
Talak boleh berlaku dalam apa-apa bahasa yang difahami. Apabila timbul pertikaian, mahkamah syariah akan menyoal suami tentang lafaz dan niatnya sebelum membuat sabitan. Lihat talak & cerai.
Contoh sarih: "Aku ceraikan engkau", "Engkau tertalak", "I divorce you". Contoh kinayah: "Pergilah balik rumah mak kau", "Kita putus", "Engkau bebas". Kinayah boleh bermaksud cerai atau perkara lain, maka ditanya niat suami ketika melafazkannya.
Talak boleh berlaku dalam apa-apa bahasa yang difahami. Apabila timbul pertikaian, mahkamah syariah akan menyoal suami tentang lafaz dan niatnya sebelum membuat sabitan. Lihat talak & cerai.
Surah al-Baqarah 2:229Enakmen negeri
15Suami tak pasti sudah talak dua atau tiga kali. Macam mana?
Dalam keraguan bilangan talak, kaedah fiqh ialah berpegang kepada bilangan yang yakin, iaitu yang lebih sedikit.
Kaedah "keyakinan tidak hilang dengan keraguan" diguna pakai: jika ragu antara dua dan tiga, dikira dua. Namun ulama menasihatkan sikap berhati-hati (wara') kerana ini melibatkan halal-haram hubungan.
Di Malaysia, rekod mahkamah dan pejabat agama menjadi rujukan utama. Jika ada talak yang tidak pernah disahkan, mohon sabitan sekarang supaya bilangannya jelas. Jangan meneruskan hidup bersama dalam keadaan ragu tanpa merujuk mahkamah syariah atau mufti. Lihat talak & cerai.
Kaedah "keyakinan tidak hilang dengan keraguan" diguna pakai: jika ragu antara dua dan tiga, dikira dua. Namun ulama menasihatkan sikap berhati-hati (wara') kerana ini melibatkan halal-haram hubungan.
Di Malaysia, rekod mahkamah dan pejabat agama menjadi rujukan utama. Jika ada talak yang tidak pernah disahkan, mohon sabitan sekarang supaya bilangannya jelas. Jangan meneruskan hidup bersama dalam keadaan ragu tanpa merujuk mahkamah syariah atau mufti. Lihat talak & cerai.
Kaedah fiqh: al-yaqin la yazulu bi al-syakEnakmen negeri
16Bercerai sebelum bersama (belum dukhul), ada idah dan mahar ke?
Tiada idah bagi isteri yang diceraikan sebelum disetubuhi, dan dia berhak separuh mahar yang telah ditetapkan.
Allah berfirman bahawa isteri yang diceraikan sebelum disentuh tidak perlu beridah. Jika mahar sudah ditetapkan, suami wajib membayar separuh, kecuali isteri memaafkan. Jika mahar belum ditetapkan, isteri berhak mut'ah (saguhati cerai) mengikut kemampuan suami.
Talak sebelum dukhul ialah ba'in sughra: boleh berkahwin semula dengan akad baharu. Perhatian: jika berlaku khalwah sahihah, mazhab lain mungkin mewajibkan idah dan mahar penuh. Lihat mahar.
Allah berfirman bahawa isteri yang diceraikan sebelum disentuh tidak perlu beridah. Jika mahar sudah ditetapkan, suami wajib membayar separuh, kecuali isteri memaafkan. Jika mahar belum ditetapkan, isteri berhak mut'ah (saguhati cerai) mengikut kemampuan suami.
Talak sebelum dukhul ialah ba'in sughra: boleh berkahwin semula dengan akad baharu. Perhatian: jika berlaku khalwah sahihah, mazhab lain mungkin mewajibkan idah dan mahar penuh. Lihat mahar.
Perbezaan mazhab. Hanafi dan Hanbali: khalwah sahihah (berdua-duaan tanpa halangan) mewajibkan idah dan mahar penuh. Syafi'i (qaul jadid): tidak.
Surah al-Ahzab 33:49Surah al-Baqarah 2:236Surah al-Baqarah 2:237
17Adakah isteri berhak nafkah semasa idah?
Ya bagi idah talak raj'i: isteri berhak nafkah dan tempat tinggal sepenuhnya sehingga tamat idah.
Bagi talak ba'in: jika isteri hamil, dia berhak nafkah dan tempat tinggal sehingga melahirkan. Jika tidak hamil, mazhab Syafi'i memberikan tempat tinggal sahaja. Isteri yang nusyuz semasa idah boleh kehilangan haknya.
Di Malaysia, isteri boleh menuntut nafkah idah di mahkamah syariah; jumlahnya dinilai mengikut keperluan isteri dan kemampuan suami. Tuntutan ini berasingan daripada mut'ah (saguhati cerai) dan harta sepencarian. Lihat idah & rujuk.
Bagi talak ba'in: jika isteri hamil, dia berhak nafkah dan tempat tinggal sehingga melahirkan. Jika tidak hamil, mazhab Syafi'i memberikan tempat tinggal sahaja. Isteri yang nusyuz semasa idah boleh kehilangan haknya.
Di Malaysia, isteri boleh menuntut nafkah idah di mahkamah syariah; jumlahnya dinilai mengikut keperluan isteri dan kemampuan suami. Tuntutan ini berasingan daripada mut'ah (saguhati cerai) dan harta sepencarian. Lihat idah & rujuk.
Perbezaan mazhab. Ba'in tidak hamil — Syafi'i/Maliki: tempat tinggal sahaja; Hanafi: nafkah dan tempat tinggal; Hanbali: tiada kedua-duanya (berdasarkan hadith Fatimah binti Qais).
Surah at-Talaq 65:1Surah at-Talaq 65:6Sahih Muslim 1480Enakmen negeri
18Apa itu mut'ah (saguhati cerai) selepas cerai dan berapa jumlahnya?
Mut'ah ialah pemberian saguhati daripada bekas suami kepada isteri yang diceraikan tanpa salah daripadanya.
Allah berfirman bahawa wanita yang diceraikan berhak mut'ah secara makruf, sebagai kewajipan ke atas orang bertakwa. Tiada kadar tetap dalam al-Quran; ia diukur mengikut kemampuan suami.
Di Malaysia, isteri boleh menuntut mut'ah di mahkamah (Akta 303, s.56 dan seksyen setara dalam enakmen negeri). Mahkamah menilai tempoh perkahwinan, sumbangan isteri, kesan perceraian dan pendapatan suami. Nilai yang diputuskan boleh berbeza dari ribuan hingga ratusan ribu ringgit. Lihat talak & cerai dan kalkulator.
Allah berfirman bahawa wanita yang diceraikan berhak mut'ah secara makruf, sebagai kewajipan ke atas orang bertakwa. Tiada kadar tetap dalam al-Quran; ia diukur mengikut kemampuan suami.
Di Malaysia, isteri boleh menuntut mut'ah di mahkamah (Akta 303, s.56 dan seksyen setara dalam enakmen negeri). Mahkamah menilai tempoh perkahwinan, sumbangan isteri, kesan perceraian dan pendapatan suami. Nilai yang diputuskan boleh berbeza dari ribuan hingga ratusan ribu ringgit. Lihat talak & cerai dan kalkulator.
Perbezaan mazhab. Syafi'i: mut'ah wajib bagi setiap isteri diceraikan selepas dukhul yang bukan berpunca daripadanya. Maliki: sunat sahaja. Hanafi: wajib hanya jika cerai sebelum dukhul tanpa mahar ditetapkan.
Surah al-Baqarah 2:236Surah al-Baqarah 2:241Akta 303, s.56
19Bagaimana menuntut harta sepencarian selepas bercerai?
Harta sepencarian dituntut di mahkamah syariah dan dibahagikan mengikut sumbangan masing-masing semasa perkahwinan.
Harta sepencarian ialah harta yang diperoleh bersama sepanjang perkahwinan, sama ada melalui sumbangan langsung (wang, bayaran pinjaman) atau tidak langsung (menguruskan rumah tangga, menjaga anak). Akta 303, s.122 (dan seksyen setara dalam enakmen negeri) memberi kuasa kepada mahkamah untuk membahagikannya.
Sediakan bukti: geran, penyata bank, resit, dan keterangan sumbangan. Tuntutan boleh dibuat bersama permohonan cerai atau selepasnya. Ia adalah amalan adat Melayu yang diterima syarak. Lihat talak & cerai.
Harta sepencarian ialah harta yang diperoleh bersama sepanjang perkahwinan, sama ada melalui sumbangan langsung (wang, bayaran pinjaman) atau tidak langsung (menguruskan rumah tangga, menjaga anak). Akta 303, s.122 (dan seksyen setara dalam enakmen negeri) memberi kuasa kepada mahkamah untuk membahagikannya.
Sediakan bukti: geran, penyata bank, resit, dan keterangan sumbangan. Tuntutan boleh dibuat bersama permohonan cerai atau selepasnya. Ia adalah amalan adat Melayu yang diterima syarak. Lihat talak & cerai.
Akta 303, s.122Enakmen negeri
20Isteri dalam idah boleh keluar rumah atau pergi kerja?
Isteri dalam idah wajib tinggal di rumah kediaman, tetapi boleh keluar untuk keperluan seperti bekerja, rawatan atau urusan penting.
Allah melarang suami mengeluarkan isteri dari rumah semasa idah dan isteri juga tidak keluar tanpa sebab. Dalam mazhab Syafi'i, isteri dalam idah raj'i perlu izin suami untuk keluar kerana masih dalam tanggungan nafkahnya; isteri dalam idah ba'in atau wafat boleh keluar pada siang hari untuk keperluan dan pulang bermalam di rumah.
Bekerja untuk mencari nafkah dianggap keperluan. Elakkan perjalanan jauh atau bermalam di luar tanpa darurat. Lihat idah & rujuk.
Allah melarang suami mengeluarkan isteri dari rumah semasa idah dan isteri juga tidak keluar tanpa sebab. Dalam mazhab Syafi'i, isteri dalam idah raj'i perlu izin suami untuk keluar kerana masih dalam tanggungan nafkahnya; isteri dalam idah ba'in atau wafat boleh keluar pada siang hari untuk keperluan dan pulang bermalam di rumah.
Bekerja untuk mencari nafkah dianggap keperluan. Elakkan perjalanan jauh atau bermalam di luar tanpa darurat. Lihat idah & rujuk.
Surah at-Talaq 65:1
21Suami nak rujuk, perlukah isteri setuju?
Dari sudut fiqh, rujuk dalam idah raj'i tidak memerlukan persetujuan isteri, tetapi undang-undang di Malaysia memberi isteri ruang untuk membantah.
Al-Quran menyebut suami lebih berhak merujuk isteri dalam tempoh idah jika mereka menghendaki perdamaian. Rujuk dengan niat menyakiti atau memanjangkan penderitaan isteri adalah haram.
Enakmen negeri mewajibkan rujuk didaftarkan, dan jika isteri tidak bersetuju atas alasan munasabah, perkara itu boleh dirujuk kepada mahkamah atau jawatankuasa pendamai. Hubungan yang dipulihkan secara paksa jarang bertahan; kaunseling sangat digalakkan. Lihat idah & rujuk.
Al-Quran menyebut suami lebih berhak merujuk isteri dalam tempoh idah jika mereka menghendaki perdamaian. Rujuk dengan niat menyakiti atau memanjangkan penderitaan isteri adalah haram.
Enakmen negeri mewajibkan rujuk didaftarkan, dan jika isteri tidak bersetuju atas alasan munasabah, perkara itu boleh dirujuk kepada mahkamah atau jawatankuasa pendamai. Hubungan yang dipulihkan secara paksa jarang bertahan; kaunseling sangat digalakkan. Lihat idah & rujuk.
Surah al-Baqarah 2:228Surah al-Baqarah 2:231Enakmen negeri
22Sudah talak tiga, boleh kahwin semula dengan bekas suami?
Boleh, tetapi hanya selepas bekas isteri berkahwin secara sah dengan lelaki lain, disetubuhi, kemudian bercerai (atau kematian suami) dan tamat idah.
Allah berfirman: jika suami menceraikannya (talak ketiga), dia tidak halal lagi baginya sehingga dia berkahwin dengan suami lain. Nabi ﷺ menjelaskan dalam kisah isteri Rifa'ah bahawa persetubuhan dengan suami kedua adalah syarat.
Perkahwinan kedua mestilah perkahwinan sebenar, bukan dirancang untuk menghalalkan (nikah muhallil), yang dilaknat dalam hadith. Lihat rujuk & kahwin semula.
Allah berfirman: jika suami menceraikannya (talak ketiga), dia tidak halal lagi baginya sehingga dia berkahwin dengan suami lain. Nabi ﷺ menjelaskan dalam kisah isteri Rifa'ah bahawa persetubuhan dengan suami kedua adalah syarat.
Perkahwinan kedua mestilah perkahwinan sebenar, bukan dirancang untuk menghalalkan (nikah muhallil), yang dilaknat dalam hadith. Lihat rujuk & kahwin semula.
Surah al-Baqarah 2:230Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim (kisah isteri Rifa'ah al-Qurazi)Riwayat Abu Dawud dan at-Tirmidhi (sahih) — laknat ke atas muhallil
23Selepas bercerai, siapa berhak tinggal di rumah kelamin?
Semasa idah, isteri yang diceraikan berhak terus tinggal di rumah kelamin; selepas itu, hak bergantung pada perintah mahkamah, hadhanah anak dan pemilikan rumah.
Allah melarang suami mengeluarkan isteri yang diceraikan dari rumah mereka semasa idah (at-Talaq 65:1) dan memerintahkan mereka ditempatkan di tempat suami tinggal mengikut kemampuan (65:6). Dalam mazhab Syafi'i, hak tempat tinggal ini ada bagi idah talak raj'i dan talak ba'in.
Di Wilayah Persekutuan, Akta 303 s.71 memberi wanita yang diceraikan hak tinggal di rumah yang didiaminya semasa berkahwin selagi suami tidak mendapatkan tempat tinggal lain yang sesuai; hak ini tamat apabila idah tamat, tempoh penjagaan anak tamat, dia berkahwin lain, atau dia melakukan perbuatan keji (fahisyah) secara terang. Enakmen negeri mempunyai peruntukan setara. Pemilikan rumah itu sendiri diselesaikan melalui tuntutan harta sepencarian (Akta 303 s.122). Lihat idah & rujuk dan talak & cerai.
Allah melarang suami mengeluarkan isteri yang diceraikan dari rumah mereka semasa idah (at-Talaq 65:1) dan memerintahkan mereka ditempatkan di tempat suami tinggal mengikut kemampuan (65:6). Dalam mazhab Syafi'i, hak tempat tinggal ini ada bagi idah talak raj'i dan talak ba'in.
Di Wilayah Persekutuan, Akta 303 s.71 memberi wanita yang diceraikan hak tinggal di rumah yang didiaminya semasa berkahwin selagi suami tidak mendapatkan tempat tinggal lain yang sesuai; hak ini tamat apabila idah tamat, tempoh penjagaan anak tamat, dia berkahwin lain, atau dia melakukan perbuatan keji (fahisyah) secara terang. Enakmen negeri mempunyai peruntukan setara. Pemilikan rumah itu sendiri diselesaikan melalui tuntutan harta sepencarian (Akta 303 s.122). Lihat idah & rujuk dan talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Hanafi: wanita dalam idah talak ba'in berhak tempat tinggal dan nafkah. Syafi'i dan Maliki: berhak tempat tinggal, nafkah hanya jika hamil. Hanbali: tiada hak tempat tinggal atau nafkah kecuali hamil (hadis Fatimah binti Qais).
Surah at-Talaq 65:1Surah at-Talaq 65:6Akta 303, s.71Akta 303, s.122
24Apa itu lafaz taklik yang dibaca selepas akad nikah?
Taklik ialah lafaz talak bersyarat oleh suami selepas akad: jika dia melanggar syarat tertentu, isteri boleh mengadu dan talak jatuh setelah disahkan mahkamah.
Lafaz taklik di Malaysia biasanya merangkumi: meninggalkan isteri selama empat bulan berturut-turut, tidak memberi nafkah, atau memukul atau memudaratkan isteri. Kandungan sebenar berbeza mengikut negeri.
Talak tidak jatuh secara automatik; isteri perlu membuat aduan dan mahkamah syariah akan mengesahkan pelanggaran. Pasangan juga boleh menambah syarat lain dalam surat perjanjian semasa akad. Simpan salinan surat taklik anda. Lihat syarat & taklik.
Lafaz taklik di Malaysia biasanya merangkumi: meninggalkan isteri selama empat bulan berturut-turut, tidak memberi nafkah, atau memukul atau memudaratkan isteri. Kandungan sebenar berbeza mengikut negeri.
Talak tidak jatuh secara automatik; isteri perlu membuat aduan dan mahkamah syariah akan mengesahkan pelanggaran. Pasangan juga boleh menambah syarat lain dalam surat perjanjian semasa akad. Simpan salinan surat taklik anda. Lihat syarat & taklik.
Enakmen negeri (taklik dan perceraian)
25Suami ceraikan saya masa saya haid. Sah ke?
Talak ketika haid ialah talak bid'i yang berdosa, tetapi menurut mazhab empat ia tetap jatuh.
Ibn Umar menceraikan isterinya ketika haid; Nabi ﷺ marah dan menyuruhnya merujuk, kemudian menunggu sehingga isteri suci. Perintah rujuk itu difahami oleh jumhur sebagai bukti talak itu telah dikira.
Suami yang berbuat demikian perlu bertaubat dan dianjurkan merujuk jika talak raj'i. Pengiraan idah bermula selepas haid itu tamat (dalam mazhab Syafi'i, haid semasa talak tidak dikira). Laporkan kepada mahkamah syariah untuk pengesahan. Lihat talak & cerai.
Ibn Umar menceraikan isterinya ketika haid; Nabi ﷺ marah dan menyuruhnya merujuk, kemudian menunggu sehingga isteri suci. Perintah rujuk itu difahami oleh jumhur sebagai bukti talak itu telah dikira.
Suami yang berbuat demikian perlu bertaubat dan dianjurkan merujuk jika talak raj'i. Pengiraan idah bermula selepas haid itu tamat (dalam mazhab Syafi'i, haid semasa talak tidak dikira). Laporkan kepada mahkamah syariah untuk pengesahan. Lihat talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Mazhab empat: jatuh. Ibn Taymiyyah, Ibn al-Qayyim dan Ibn Hazm: tidak jatuh.
Surah at-Talaq 65:1Sahih al-Bukhari 5251Sahih Muslim 1471
26Boleh ke suami ceraikan isteri yang sedang mengandung?
Boleh; talak ketika isteri hamil adalah sah dan tidak termasuk talak bid'i.
Idah isteri hamil tamat apabila dia melahirkan, sama ada tempoh itu panjang atau pendek. Sepanjang tempoh hamil, bekas suami wajib memberi nafkah dan tempat tinggal walaupun talak itu ba'in. Selepas bersalin, jika isteri menyusukan anak, suami wajib membayar upah penyusuan jika dipersetujui.
Namun suami perlu menimbang kesan emosi kepada isteri yang mengandung. Kaunseling digalakkan sebelum keputusan muktamad. Lihat idah & rujuk dan hadhanah & nasab.
Idah isteri hamil tamat apabila dia melahirkan, sama ada tempoh itu panjang atau pendek. Sepanjang tempoh hamil, bekas suami wajib memberi nafkah dan tempat tinggal walaupun talak itu ba'in. Selepas bersalin, jika isteri menyusukan anak, suami wajib membayar upah penyusuan jika dipersetujui.
Namun suami perlu menimbang kesan emosi kepada isteri yang mengandung. Kaunseling digalakkan sebelum keputusan muktamad. Lihat idah & rujuk dan hadhanah & nasab.
Surah at-Talaq 65:4Surah at-Talaq 65:6
27Berapa idah wanita yang sudah putus haid (menopaus)?
Idah wanita yang putus haid ialah tiga bulan qamariah.
Allah berfirman bahawa wanita yang telah putus asa daripada haid, idah mereka tiga bulan; begitu juga yang belum haid. Bulan dikira mengikut kalendar Hijrah. Jika talak berlaku di pertengahan bulan, satu bulan dilengkapkan kepada 30 hari.
Jika wanita itu kembali haid sebelum idah tamat, idahnya bertukar kepada quru'. Jika haid terhenti kerana sebab lain seperti penyusuan atau rawatan, hukumnya berbeza; rujuk pegawai agama atau mahkamah. Lihat idah & rujuk.
Allah berfirman bahawa wanita yang telah putus asa daripada haid, idah mereka tiga bulan; begitu juga yang belum haid. Bulan dikira mengikut kalendar Hijrah. Jika talak berlaku di pertengahan bulan, satu bulan dilengkapkan kepada 30 hari.
Jika wanita itu kembali haid sebelum idah tamat, idahnya bertukar kepada quru'. Jika haid terhenti kerana sebab lain seperti penyusuan atau rawatan, hukumnya berbeza; rujuk pegawai agama atau mahkamah. Lihat idah & rujuk.
Surah at-Talaq 65:4
28Isteri keguguran semasa idah, adakah idahnya tamat?
Ya jika janin yang gugur sudah mempunyai bentuk manusia (walau sedikit), idahnya tamat dengan keguguran itu.
Idah wanita hamil tamat dengan melahirkan kandungan. Ulama Syafi'i mensyaratkan janin itu telah ada rupa manusia, atau disahkan oleh pakar (bidan atau doktor) sebagai permulaan kejadian manusia. Jika hanya ketulan darah tanpa bentuk, idah diteruskan dengan quru'.
Simpan laporan perubatan sebagai bukti, terutama jika perlu mengesahkan tarikh tamat idah di mahkamah syariah. Lihat idah & rujuk.
Idah wanita hamil tamat dengan melahirkan kandungan. Ulama Syafi'i mensyaratkan janin itu telah ada rupa manusia, atau disahkan oleh pakar (bidan atau doktor) sebagai permulaan kejadian manusia. Jika hanya ketulan darah tanpa bentuk, idah diteruskan dengan quru'.
Simpan laporan perubatan sebagai bukti, terutama jika perlu mengesahkan tarikh tamat idah di mahkamah syariah. Lihat idah & rujuk.
Perbezaan mazhab. Hanbali dan Hanafi lebih menekankan rupa jelas manusia; Maliki menerima apa-apa yang diketahui sebagai kandungan.
Surah at-Talaq 65:4
29Idah selepas khuluk atau fasakh sama macam talak ke?
Ya, dalam mazhab Syafi'i idah selepas khuluk dan fasakh sama seperti idah talak: tiga quru', tiga bulan, atau sehingga melahirkan.
Bezanya, kedua-duanya ialah perpisahan ba'in, jadi suami tidak boleh rujuk dalam idah. Jika mahu bersama semula, perlu akad dan mahar baharu, dan boleh dilakukan walaupun dalam idah isteri sendiri.
Isteri yang hamil berhak nafkah sehingga bersalin. Dalam mazhab Syafi'i, fasakh tidak mengurangkan bilangan talak, tetapi khuluk dikira sebagai satu talak. Lihat idah & rujuk.
Bezanya, kedua-duanya ialah perpisahan ba'in, jadi suami tidak boleh rujuk dalam idah. Jika mahu bersama semula, perlu akad dan mahar baharu, dan boleh dilakukan walaupun dalam idah isteri sendiri.
Isteri yang hamil berhak nafkah sehingga bersalin. Dalam mazhab Syafi'i, fasakh tidak mengurangkan bilangan talak, tetapi khuluk dikira sebagai satu talak. Lihat idah & rujuk.
Perbezaan mazhab. Satu riwayat Hanbali (dipilih Ibn Taymiyyah): idah khuluk hanya satu haid, berdasarkan hadith riwayat Abu Dawud dan at-Tirmidhi.
Surah al-Baqarah 2:228Surah at-Talaq 65:4
30Suami kata saya 'macam belakang mak dia'. Apa itu zihar?
Zihar ialah suami menyamakan isterinya dengan wanita mahramnya, seperti "engkau bagiku seperti belakang ibuku", dan ia haram serta mewajibkan kaffarah sebelum bersama semula.
Surah al-Mujadilah turun berkenaan Khawlah binti Tha'labah yang dizihar oleh suaminya. Allah menyebutnya sebagai perkataan mungkar dan dusta.
Kaffarah zihar mengikut susunan: memerdekakan hamba; jika tidak mampu, puasa dua bulan berturut-turut; jika tidak mampu, memberi makan 60 orang miskin. Zihar tidak menjatuhkan talak, tetapi suami haram menyetubuhi isteri sehingga kaffarah ditunaikan. Rujuk mahkamah syariah atau pejabat agama. Lihat talak & cerai.
Surah al-Mujadilah turun berkenaan Khawlah binti Tha'labah yang dizihar oleh suaminya. Allah menyebutnya sebagai perkataan mungkar dan dusta.
Kaffarah zihar mengikut susunan: memerdekakan hamba; jika tidak mampu, puasa dua bulan berturut-turut; jika tidak mampu, memberi makan 60 orang miskin. Zihar tidak menjatuhkan talak, tetapi suami haram menyetubuhi isteri sehingga kaffarah ditunaikan. Rujuk mahkamah syariah atau pejabat agama. Lihat talak & cerai.
Surah al-Mujadilah 58:1Surah al-Mujadilah 58:2Surah al-Mujadilah 58:3Surah al-Mujadilah 58:4
31Suami bersumpah tak akan sentuh saya. Apa hukum ila'?
Ila' ialah suami bersumpah tidak menyetubuhi isteri melebihi empat bulan; selepas empat bulan dia mesti sama ada kembali kepada isteri atau menceraikannya.
Allah memberi tempoh empat bulan kepada suami yang ber-ila'. Jika dia kembali, dia membayar kaffarah sumpah dan Allah Maha Pengampun. Jika dia berazam talak, talak berlaku.
Dalam mazhab Syafi'i, selepas empat bulan isteri boleh menuntut di mahkamah; hakim memaksa suami memilih kembali atau talak, dan jika enggan, hakim boleh menjatuhkan talak. Meninggalkan isteri tanpa nafkah batin juga boleh menjadi alasan fasakh. Lihat talak & cerai.
Allah memberi tempoh empat bulan kepada suami yang ber-ila'. Jika dia kembali, dia membayar kaffarah sumpah dan Allah Maha Pengampun. Jika dia berazam talak, talak berlaku.
Dalam mazhab Syafi'i, selepas empat bulan isteri boleh menuntut di mahkamah; hakim memaksa suami memilih kembali atau talak, dan jika enggan, hakim boleh menjatuhkan talak. Meninggalkan isteri tanpa nafkah batin juga boleh menjadi alasan fasakh. Lihat talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Hanafi: talak ba'in jatuh automatik selepas empat bulan jika suami tidak kembali. Syafi'i, Maliki, Hanbali: tidak automatik; suami perlu memilih atau hakim menceraikan.
Surah al-Baqarah 2:226Surah al-Baqarah 2:227Surah al-Ma'idah 5:89
32Suami tuduh isteri berzina tanpa saksi. Apa itu li'an?
Li'an ialah prosedur sumpah di hadapan hakim apabila suami menuduh isteri berzina tanpa empat saksi; ia menyebabkan perpisahan selama-lamanya.
Suami bersumpah empat kali bahawa dia benar, dan kali kelima memohon laknat Allah jika dia berdusta. Isteri boleh menolak hukuman dengan bersumpah empat kali bahawa suami berdusta, dan kali kelima memohon kemurkaan Allah jika suami benar.
Kesannya: pasangan dipisahkan dan tidak boleh berkahwin semula selama-lamanya, dan anak yang dinafikan tidak dinasabkan kepada suami. Li'an hanya dilakukan di mahkamah syariah. Menuduh zina tanpa bukti ialah dosa besar. Lihat talak & cerai.
Suami bersumpah empat kali bahawa dia benar, dan kali kelima memohon laknat Allah jika dia berdusta. Isteri boleh menolak hukuman dengan bersumpah empat kali bahawa suami berdusta, dan kali kelima memohon kemurkaan Allah jika suami benar.
Kesannya: pasangan dipisahkan dan tidak boleh berkahwin semula selama-lamanya, dan anak yang dinafikan tidak dinasabkan kepada suami. Li'an hanya dilakukan di mahkamah syariah. Menuduh zina tanpa bukti ialah dosa besar. Lihat talak & cerai.
Surah an-Nur 24:6Surah an-Nur 24:7Surah an-Nur 24:8Surah an-Nur 24:9Enakmen negeri
33Apa hukum talak dalam Islam? Adakah ia dibenci Allah?
Talak hukumnya harus dan menjadi jalan keluar terakhir, tetapi hukumnya boleh berubah menjadi wajib, sunat, makruh atau haram mengikut keadaan.
Wajib: selepas ila' jika suami enggan kembali. Sunat: jika isteri mengabaikan kewajipan agama yang asas. Makruh: tanpa sebab. Haram: talak bid'i. Hadith masyhur "perkara halal yang paling dibenci Allah ialah talak" dipertikaikan kesahihannya oleh ramai ahli hadith, maka tidak dijadikan hujah utama.
Al-Quran menggariskan tahap: nasihat, hakam, dan jika berpisah, Allah akan mencukupkan setiap pihak dengan kurnia-Nya. Lihat talak & cerai.
Wajib: selepas ila' jika suami enggan kembali. Sunat: jika isteri mengabaikan kewajipan agama yang asas. Makruh: tanpa sebab. Haram: talak bid'i. Hadith masyhur "perkara halal yang paling dibenci Allah ialah talak" dipertikaikan kesahihannya oleh ramai ahli hadith, maka tidak dijadikan hujah utama.
Al-Quran menggariskan tahap: nasihat, hakam, dan jika berpisah, Allah akan mencukupkan setiap pihak dengan kurnia-Nya. Lihat talak & cerai.
Surah an-Nisa' 4:35Surah an-Nisa' 4:130Surah al-Baqarah 2:229
34Apa langkah-langkah memfailkan cerai di Mahkamah Syariah?
Proses bermula dengan memfailkan permohonan di mahkamah syariah daerah tempat bermastautin, diikuti sesi sulh atau kaunseling, dan akhirnya pendengaran untuk lafaz atau sabitan talak.
Langkah umum: (1) isi borang permohonan cerai dan bayar fi; (2) serahan saman kepada pasangan; (3) sesi kaunseling atau jawatankuasa pendamai jika satu pihak tidak bersetuju; (4) mahkamah membenarkan suami melafazkan talak di hadapan hakim (Akta 303, s.47); (5) pendaftaran perceraian dan sijil cerai.
Tuntutan sampingan seperti nafkah idah, mut'ah (saguhati cerai) dan harta sepencarian boleh difailkan serentak. Prosedur berbeza sedikit mengikut negeri. Lihat talak & cerai.
Langkah umum: (1) isi borang permohonan cerai dan bayar fi; (2) serahan saman kepada pasangan; (3) sesi kaunseling atau jawatankuasa pendamai jika satu pihak tidak bersetuju; (4) mahkamah membenarkan suami melafazkan talak di hadapan hakim (Akta 303, s.47); (5) pendaftaran perceraian dan sijil cerai.
Tuntutan sampingan seperti nafkah idah, mut'ah (saguhati cerai) dan harta sepencarian boleh difailkan serentak. Prosedur berbeza sedikit mengikut negeri. Lihat talak & cerai.
Akta 303, s.47Enakmen negeri
35Apa hak-hak isteri selepas bercerai?
Isteri yang diceraikan berhak menuntut nafkah idah, mut'ah (saguhati cerai), maskahwin tertunggak, harta sepencarian, hak jagaan anak dan nafkah anak.
Nafkah idah: bagi talak raj'i atau semasa hamil. Mut'ah: saguhati mengikut kemampuan suami. Maskahwin yang belum dibayar menjadi hutang. Harta sepencarian: mengikut sumbangan. Hadhanah: biasanya kepada ibu bagi anak kecil. Nafkah anak: tetap tanggungjawab bapa.
Semua tuntutan ini difailkan di mahkamah syariah, dan sebahagiannya mempunyai had masa atau syarat tertentu dalam enakmen negeri. Lihat talak & cerai dan nafkah.
Nafkah idah: bagi talak raj'i atau semasa hamil. Mut'ah: saguhati mengikut kemampuan suami. Maskahwin yang belum dibayar menjadi hutang. Harta sepencarian: mengikut sumbangan. Hadhanah: biasanya kepada ibu bagi anak kecil. Nafkah anak: tetap tanggungjawab bapa.
Semua tuntutan ini difailkan di mahkamah syariah, dan sebahagiannya mempunyai had masa atau syarat tertentu dalam enakmen negeri. Lihat talak & cerai dan nafkah.
Surah al-Baqarah 2:241Surah at-Talaq 65:6Akta 303, s.56Akta 303, s.122
36Suami dipaksa atau diugut untuk lafaz talak, jatuh tak?
Talak suami yang benar-benar dipaksa dengan ugutan berat tidak jatuh menurut jumhur ulama.
Paksaan yang diiktiraf ialah ugutan yang mampu dilaksanakan oleh pengugut dan membahayakan nyawa, anggota atau maruah, sehingga suami tiada pilihan. Allah memaafkan orang yang dipaksa mengucap kekufuran, apatah lagi lafaz talak. Hadith tentang diangkat dosa daripada orang yang dipaksa turut dijadikan sandaran.
Tekanan biasa, seperti desakan keluarga, tidak termasuk paksaan. Mahkamah syariah akan menilai keterangan tentang ugutan itu. Lihat talak & cerai.
Paksaan yang diiktiraf ialah ugutan yang mampu dilaksanakan oleh pengugut dan membahayakan nyawa, anggota atau maruah, sehingga suami tiada pilihan. Allah memaafkan orang yang dipaksa mengucap kekufuran, apatah lagi lafaz talak. Hadith tentang diangkat dosa daripada orang yang dipaksa turut dijadikan sandaran.
Tekanan biasa, seperti desakan keluarga, tidak termasuk paksaan. Mahkamah syariah akan menilai keterangan tentang ugutan itu. Lihat talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Syafi'i, Maliki, Hanbali: tidak jatuh. Hanafi: jatuh walaupun dipaksa.
Surah an-Nahl 16:106Riwayat Ibn Majah (hasan) — diangkat dosa kerana tersalah, lupa dan dipaksa
37Suami lafaz talak dalam keadaan mabuk, jatuh ke?
Dalam mazhab Syafi'i, talak orang yang mabuk dengan sengaja tetap jatuh, sebagai hukuman kerana dia sendiri memilih untuk mabuk.
Jika mabuk berlaku tanpa sengaja (contoh: tertelan ubat atau ditipu), talak tidak jatuh kerana dia tidak bertanggungjawab ke atas hilang akalnya. Isu ini khilaf dalam kalangan ulama.
Mahkamah syariah akan menentukan berdasarkan keterangan. Selain isu talak, minum arak itu sendiri dosa besar yang wajib ditaubati, dan boleh menjadi alasan fasakh jika membawa kemudaratan. Lihat talak & cerai.
Jika mabuk berlaku tanpa sengaja (contoh: tertelan ubat atau ditipu), talak tidak jatuh kerana dia tidak bertanggungjawab ke atas hilang akalnya. Isu ini khilaf dalam kalangan ulama.
Mahkamah syariah akan menentukan berdasarkan keterangan. Selain isu talak, minum arak itu sendiri dosa besar yang wajib ditaubati, dan boleh menjadi alasan fasakh jika membawa kemudaratan. Lihat talak & cerai.
Perbezaan mazhab. Hanafi, Maliki, Syafi'i (pendapat muktamad): jatuh. Satu riwayat Hanbali, Ibn Taymiyyah dan sebahagian ulama: tidak jatuh kerana hilang akal.
Surah an-Nisa' 4:43Enakmen negeri
38Selepas bekas isteri kahwin lain dan kembali kepada saya, baki talak saya tinggal berapa?
Jika perpisahan dahulu kurang dari talak tiga, menurut jumhur ulama suami hanya mempunyai baki talak yang tinggal, bukan tiga yang baharu.
Contoh: anda menceraikan dengan talak satu, dia berkahwin lain, kemudian bercerai dan kembali kepada anda — baki anda dua talak. Jika perpisahan dahulu talak tiga, perkahwinan baharu selepas suami kedua memberi tiga talak penuh.
Isu ini mempunyai kesan besar, jadi semak rekod talak terdahulu dengan mahkamah syariah sebelum akad semula. Lihat rujuk & kahwin semula.
Contoh: anda menceraikan dengan talak satu, dia berkahwin lain, kemudian bercerai dan kembali kepada anda — baki anda dua talak. Jika perpisahan dahulu talak tiga, perkahwinan baharu selepas suami kedua memberi tiga talak penuh.
Isu ini mempunyai kesan besar, jadi semak rekod talak terdahulu dengan mahkamah syariah sebelum akad semula. Lihat rujuk & kahwin semula.
Perbezaan mazhab. Maliki, Syafi'i, Hanbali (jumhur): baki talak dikekalkan. Abu Hanifah dan Abu Yusuf: perkahwinan dengan suami kedua memulakan semula tiga talak.
Surah al-Baqarah 2:229Surah al-Baqarah 2:230
39Boleh tak kahwin isteri kelima semasa isteri keempat dalam idah?
Tidak semasa idah talak raj'i, kerana isteri dalam idah raj'i masih dikira isteri; had empat isteri masih penuh.
Bagi idah ba'in (khuluk, talak tiga, atau talak raj'i yang telah tamat idah), mazhab Syafi'i membenarkan suami berkahwin dengan isteri baharu sebelum idah bekas isteri tamat. Hukum yang sama terpakai untuk berkahwin dengan adik-beradik perempuan bekas isteri.
Di Malaysia, sebarang perkahwinan poligami tetap memerlukan kebenaran mahkamah. Rujuk fiqh poligami dan idah & rujuk.
Bagi idah ba'in (khuluk, talak tiga, atau talak raj'i yang telah tamat idah), mazhab Syafi'i membenarkan suami berkahwin dengan isteri baharu sebelum idah bekas isteri tamat. Hukum yang sama terpakai untuk berkahwin dengan adik-beradik perempuan bekas isteri.
Di Malaysia, sebarang perkahwinan poligami tetap memerlukan kebenaran mahkamah. Rujuk fiqh poligami dan idah & rujuk.
Perbezaan mazhab. Syafi'i dan Maliki: boleh dalam idah ba'in. Hanafi dan Hanbali: tidak boleh sehingga idah bekas isteri tamat, sama ada raj'i atau ba'in.
Surah an-Nisa' 4:3Surah an-Nisa' 4:23Akta 303, s.23
40Boleh ke isteri minta cerai sebab suami nak kahwin lain?
Poligami yang sah tidak dengan sendirinya menjadi alasan fasakh, tetapi isteri boleh memohon khuluk, dan boleh menuntut fasakh jika suami tidak berlaku adil.
Undang-undang keluarga Islam (contohnya Akta 303, s.52) mengiktiraf kegagalan suami berpoligami melayan isteri secara adil mengikut hukum syarak sebagai salah satu bentuk penganiayaan untuk fasakh. Jika ada syarat dalam akad yang dipersetujui suami berkaitan poligami, pelanggarannya boleh menjadi asas tuntutan.
Isteri juga berhak hadir dan memberi pandangan dalam permohonan poligami suami di mahkamah. Dapatkan kaunseling dan nasihat guaman supaya keputusan anda dibuat dengan maklumat yang lengkap. Lihat talak & cerai.
Undang-undang keluarga Islam (contohnya Akta 303, s.52) mengiktiraf kegagalan suami berpoligami melayan isteri secara adil mengikut hukum syarak sebagai salah satu bentuk penganiayaan untuk fasakh. Jika ada syarat dalam akad yang dipersetujui suami berkaitan poligami, pelanggarannya boleh menjadi asas tuntutan.
Isteri juga berhak hadir dan memberi pandangan dalam permohonan poligami suami di mahkamah. Dapatkan kaunseling dan nasihat guaman supaya keputusan anda dibuat dengan maklumat yang lengkap. Lihat talak & cerai.
Surah an-Nisa' 4:3Surah an-Nisa' 4:129Akta 303, s.52Akta 303, s.23
41Mahar belum dibayar, suami dah ceraikan. Boleh tuntut?
Ya; mahar yang belum dibayar menjadi hutang suami dan boleh dituntut di mahkamah syariah selepas perceraian.
Jika perkahwinan telah disetubuhi, isteri berhak mahar penuh. Jika bercerai sebelum disetubuhi, dia berhak separuh daripada mahar yang ditetapkan. Mahar tidak gugur dengan perceraian, malah tidak gugur dengan kematian (boleh dituntut daripada harta pusaka).
Suami juga tidak boleh menuntut kembali mahar yang telah diberikan, kecuali dalam khuluk dengan persetujuan isteri. Bawa surat nikah sebagai bukti jumlah mahar. Lihat mahar.
Jika perkahwinan telah disetubuhi, isteri berhak mahar penuh. Jika bercerai sebelum disetubuhi, dia berhak separuh daripada mahar yang ditetapkan. Mahar tidak gugur dengan perceraian, malah tidak gugur dengan kematian (boleh dituntut daripada harta pusaka).
Suami juga tidak boleh menuntut kembali mahar yang telah diberikan, kecuali dalam khuluk dengan persetujuan isteri. Bawa surat nikah sebagai bukti jumlah mahar. Lihat mahar.
Surah an-Nisa' 4:4Surah an-Nisa' 4:20Surah al-Baqarah 2:237
42Bila bercerai, perlu ke pulangkan wang hantaran dan barang kemas?
Mahar tidak dipulangkan (kecuali dalam khuluk), manakala hantaran dan hadiah bergantung kepada adat, perjanjian dan keputusan mahkamah.
Wang hantaran ialah adat, bukan rukun nikah. Hadiah yang telah diberikan secara sempurna (hibah) pada asasnya tidak diminta kembali; Nabi ﷺ mencela orang yang menarik balik pemberiannya. Barang kemas yang dibeli bersama mungkin termasuk harta sepencarian.
Jika ada pertikaian, mahkamah syariah akan menilai status setiap barang. Elakkan menuntut balik hadiah dengan cara yang memalukan. Lihat mahar.
Wang hantaran ialah adat, bukan rukun nikah. Hadiah yang telah diberikan secara sempurna (hibah) pada asasnya tidak diminta kembali; Nabi ﷺ mencela orang yang menarik balik pemberiannya. Barang kemas yang dibeli bersama mungkin termasuk harta sepencarian.
Jika ada pertikaian, mahkamah syariah akan menilai status setiap barang. Elakkan menuntut balik hadiah dengan cara yang memalukan. Lihat mahar.
Surah an-Nisa' 4:20Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim (larangan menarik balik pemberian)Enakmen negeri
43Bolehkah wanita dalam idah dilamar atau bertunang?
Wanita dalam idah raj'i haram dilamar sama sekali; wanita dalam idah ba'in atau wafat boleh dilamar secara sindiran sahaja, bukan lamaran terang.
Allah membenarkan sindiran (ta'ridh) kepada wanita beridah, tetapi melarang membuat janji rahsia dan melarang akad sebelum idah tamat. Akad nikah dalam idah adalah batal.
Wanita dalam idah raj'i masih isteri orang dan mungkin dirujuk, maka sindiran pun dilarang. Selepas idah tamat, barulah pinangan rasmi dan pertunangan boleh berlangsung. Lihat idah & rujuk.
Allah membenarkan sindiran (ta'ridh) kepada wanita beridah, tetapi melarang membuat janji rahsia dan melarang akad sebelum idah tamat. Akad nikah dalam idah adalah batal.
Wanita dalam idah raj'i masih isteri orang dan mungkin dirujuk, maka sindiran pun dilarang. Selepas idah tamat, barulah pinangan rasmi dan pertunangan boleh berlangsung. Lihat idah & rujuk.
Surah al-Baqarah 2:235
44Suami hilang bertahun tak tahu ke mana, macam mana isteri nak bebas?
Isteri boleh memohon fasakh di mahkamah syariah jika tempat suami tidak diketahui untuk tempoh yang ditetapkan undang-undang, atau memohon perintah anggapan kematian.
Akta 303, s.52 (dan seksyen setara dalam enakmen negeri) menyenaraikan ketidakhadiran suami yang tidak diketahui tempatnya melebihi satu tahun sebagai alasan fasakh. Kegagalan memberi nafkah selama tiga bulan juga boleh digunakan.
Isteri perlu membuktikan usaha mencari suami, seperti laporan polis dan iklan. Selepas fasakh disahkan, isteri menjalani idah sebelum boleh berkahwin semula. Lihat fasakh.
Akta 303, s.52 (dan seksyen setara dalam enakmen negeri) menyenaraikan ketidakhadiran suami yang tidak diketahui tempatnya melebihi satu tahun sebagai alasan fasakh. Kegagalan memberi nafkah selama tiga bulan juga boleh digunakan.
Isteri perlu membuktikan usaha mencari suami, seperti laporan polis dan iklan. Selepas fasakh disahkan, isteri menjalani idah sebelum boleh berkahwin semula. Lihat fasakh.
Perbezaan mazhab. Maliki: isteri suami hilang menunggu empat tahun (pendapat Umar). Syafi'i (qaul jadid): menunggu sehingga diyakini wafat; Malaysia menggunakan peruntukan fasakh.
Akta 303, s.52Enakmen negeri
45Talak melalui panggilan telefon atau video call jatuh ke?
Ya; lafaz talak yang jelas melalui telefon atau panggilan video jatuh sama seperti lafaz bersemuka, kerana suara suami didengar terus.
Kehadiran isteri atau saksi bukan syarat sah talak. Namun, isu pembuktian timbul: isteri perlu membuktikan suara itu milik suami dan lafaz yang diucap. Rakaman, saksi yang mendengar atau pengakuan suami boleh membantu.
Di Malaysia, talak sebegini tetap dianggap di luar mahkamah, jadi wajib dilaporkan untuk disabitkan. Mahkamah akan memanggil kedua-dua pihak. Lihat talak & cerai.
Kehadiran isteri atau saksi bukan syarat sah talak. Namun, isu pembuktian timbul: isteri perlu membuktikan suara itu milik suami dan lafaz yang diucap. Rakaman, saksi yang mendengar atau pengakuan suami boleh membantu.
Di Malaysia, talak sebegini tetap dianggap di luar mahkamah, jadi wajib dilaporkan untuk disabitkan. Mahkamah akan memanggil kedua-dua pihak. Lihat talak & cerai.
Sunan Abu Dawud 2194 (hasan)Akta 303, s.124Enakmen negeri
46Boleh ke isteri jatuhkan talak sendiri?
Pada asasnya kuasa talak di tangan suami, tetapi suami boleh menyerahkan kuasa itu kepada isteri (tafwid); isteri juga ada jalan khuluk, fasakh dan taklik.
Dalam tafwid, suami berkata contohnya "ceraikanlah dirimu jika kamu mahu"; jika isteri segera menjawab "aku ceraikan diriku", talak jatuh. Nabi ﷺ pernah memberi pilihan kepada isteri-isteri baginda (ayat takhyir), dan mereka memilih untuk kekal.
Di Malaysia, perceraian tetap perlu melalui mahkamah. Isteri yang ingin berpisah biasanya menggunakan saluran khuluk, fasakh atau taklik. Lihat talak & cerai.
Dalam tafwid, suami berkata contohnya "ceraikanlah dirimu jika kamu mahu"; jika isteri segera menjawab "aku ceraikan diriku", talak jatuh. Nabi ﷺ pernah memberi pilihan kepada isteri-isteri baginda (ayat takhyir), dan mereka memilih untuk kekal.
Di Malaysia, perceraian tetap perlu melalui mahkamah. Isteri yang ingin berpisah biasanya menggunakan saluran khuluk, fasakh atau taklik. Lihat talak & cerai.
Surah al-Ahzab 33:28Surah al-Ahzab 33:29Enakmen negeri
47Berdosa ke isteri minta cerai tanpa sebab?
Ya; meminta cerai tanpa sebab yang munasabah dicela keras dalam hadith, tetapi meminta cerai kerana mudarat atau tidak mampu meneruskan perkahwinan adalah dibenarkan.
Nabi ﷺ bersabda bahawa wanita yang meminta cerai daripada suaminya tanpa alasan, haram baginya bau syurga. Namun isteri Thabit bin Qais dibenarkan khuluk kerana dia tidak dapat menunaikan hak suami walaupun suaminya baik.
Sebab munasabah termasuk penganiayaan, nafkah diabaikan, dan ketakutan tidak dapat menegakkan batas Allah. Dapatkan kaunseling sebelum membuat keputusan. Lihat kaunseling.
Nabi ﷺ bersabda bahawa wanita yang meminta cerai daripada suaminya tanpa alasan, haram baginya bau syurga. Namun isteri Thabit bin Qais dibenarkan khuluk kerana dia tidak dapat menunaikan hak suami walaupun suaminya baik.
Sebab munasabah termasuk penganiayaan, nafkah diabaikan, dan ketakutan tidak dapat menegakkan batas Allah. Dapatkan kaunseling sebelum membuat keputusan. Lihat kaunseling.
Riwayat Abu Dawud dan at-Tirmidhi (sahih)Sahih al-Bukhari 5273Surah al-Baqarah 2:229
48Idah sudah habis tapi kami nak bersatu semula. Apa perlu buat?
Selepas idah talak raj'i tamat (atau selepas khuluk/fasakh), pasangan perlu akad nikah baharu dengan wali, dua saksi dan mahar baharu, serta persetujuan isteri.
Allah melarang wali dan pihak lain menghalang wanita kembali kepada bekas suaminya apabila mereka redha secara makruf. Ini berbeza dengan rujuk dalam idah yang tidak memerlukan akad.
Di Malaysia, akad baharu didaftarkan seperti perkahwinan biasa melalui pejabat agama. Pastikan bilangan talak yang tinggal jelas; selepas talak tiga, akad baharu tidak sah tanpa perkahwinan dengan lelaki lain terlebih dahulu. Lihat rujuk & kahwin semula.
Allah melarang wali dan pihak lain menghalang wanita kembali kepada bekas suaminya apabila mereka redha secara makruf. Ini berbeza dengan rujuk dalam idah yang tidak memerlukan akad.
Di Malaysia, akad baharu didaftarkan seperti perkahwinan biasa melalui pejabat agama. Pastikan bilangan talak yang tinggal jelas; selepas talak tiga, akad baharu tidak sah tanpa perkahwinan dengan lelaki lain terlebih dahulu. Lihat rujuk & kahwin semula.
Surah al-Baqarah 2:232Surah al-Baqarah 2:230
49Suami berpoligami ceraikan seorang isteri, apa kesan pada giliran dan nafkah?
Isteri yang diceraikan masih berhak nafkah dan tempat tinggal semasa idah raj'i, tetapi tidak lagi mempunyai hak giliran; giliran dibahagikan semula antara isteri yang kekal.
Hak qasm (giliran malam) hanya untuk isteri dalam ikatan perkahwinan. Namun suami tidak boleh menceraikan seorang isteri semata-mata untuk menafikan haknya atau memberi tempat kepada isteri baharu dengan cara yang zalim.
Isteri yang diceraikan tetap berhak mut'ah (saguhati cerai), nafkah idah, harta sepencarian dan maskahwin tertunggak. Lihat nafkah dan fiqh poligami.
Hak qasm (giliran malam) hanya untuk isteri dalam ikatan perkahwinan. Namun suami tidak boleh menceraikan seorang isteri semata-mata untuk menafikan haknya atau memberi tempat kepada isteri baharu dengan cara yang zalim.
Isteri yang diceraikan tetap berhak mut'ah (saguhati cerai), nafkah idah, harta sepencarian dan maskahwin tertunggak. Lihat nafkah dan fiqh poligami.
Surah at-Talaq 65:1Surah al-Baqarah 2:231Akta 303, s.56
50Suami rujuk tanpa saksi dan tanpa daftar, sah ke?
Dari sudut fiqh Syafi'i, rujuk dengan lafaz dalam tempoh idah adalah sah walaupun tanpa saksi, kerana saksi rujuk hukumnya sunat menurut pendapat muktamad.
Ayat at-Talaq 65:2 menyuruh mempersaksikan dua orang yang adil, yang difahami jumhur sebagai galakan. Namun tanpa saksi, rujuk sukar dibuktikan jika berlaku pertikaian, terutama jika isteri mendakwa idah telah tamat.
Di Malaysia, rujuk wajib dilaporkan dan didaftarkan. Rujuk yang tidak didaftarkan boleh menyebabkan rekod menunjukkan anda masih bercerai. Lihat idah & rujuk.
Ayat at-Talaq 65:2 menyuruh mempersaksikan dua orang yang adil, yang difahami jumhur sebagai galakan. Namun tanpa saksi, rujuk sukar dibuktikan jika berlaku pertikaian, terutama jika isteri mendakwa idah telah tamat.
Di Malaysia, rujuk wajib dilaporkan dan didaftarkan. Rujuk yang tidak didaftarkan boleh menyebabkan rekod menunjukkan anda masih bercerai. Lihat idah & rujuk.
Perbezaan mazhab. Satu pendapat lama Syafi'i dan satu riwayat Hanbali: saksi rujuk adalah wajib.
Surah at-Talaq 65:2Enakmen negeri
Komen atau maklum balas
Dibaca oleh pentadbir MYPolygyny dan tidak diterbitkan. Jangan sertakan maklumat peribadi yang sensitif. Notis privasi.
Tentang Kami · Tanya · Peta Laman · Privasi · Polisi editorial · Kemas kini: 5 Okt 2026 · Penafian