India: undang-undang diri Islam, poligami dan Kod Sivil Seragam

1Undang-undang yang terpakai kepada umat Islam

India mengamalkan sistem undang-undang diri mengikut agama. Bagi lebih kurang 200 juta umat Islam (majoriti Hanafi, dengan Syafi'i di Kerala dan pantai barat, serta Syiah):

• Muslim Personal Law (Shariat) Application Act 1937, s.2 — dalam soal nikah, pembubaran (termasuk talak, ila', zihar, li'an, khuluk dan mubara'ah), nafkah, mahar, perwalian, hibah, wakaf dan pusaka tanpa wasiat, kaedah keputusan bagi pihak yang beragama Islam ialah syariah, mengatasi adat.
• Dissolution of Muslim Marriages Act 1939 — alasan fasakh oleh isteri, termasuk suami yang beristeri lebih daripada seorang tetapi tidak melayannya secara adil menurut perintah al-Quran (s.2(viii)(f)).
• Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act 1986 dan Muslim Women (Protection of Rights on Marriage) Act 2019.
• Special Marriage Act 1954 — perkahwinan sivil pilihan bagi sesiapa sahaja, bersifat monogami.

Tiada undang-undang persekutuan seperti MFLO yang memerlukan kebenaran untuk poligami. Undang-undang keluarga terletak dalam Senarai Bersama (Concurrent List), maka negeri boleh menggubal undang-undang sendiri — asas kepada Kod Sivil Seragam negeri.

2Poligami di bawah undang-undang diri

• Orang Islam: perkahwinan sehingga empat isteri sah di bawah undang-undang diri. Kesalahan bigami — dahulu IPC s.494, kini Bharatiya Nyaya Sanhita 2023 s.82 — hanya terpakai jika perkahwinan kedua terbatal kerana suami/isteri masih hidup; oleh itu ia tidak terpakai kepada lelaki Islam di bawah undang-undang diri.
• Bukan Islam: Hindu Marriage Act 1955, Christian Marriage Act dan Parsi Marriage and Divorce Act menjadikan perkahwinan kedua terbatal dan satu jenayah.
• Kakitangan awam: peraturan tatakelakuan kerajaan pusat dan banyak negeri melarang kakitangan berkahwin lagi tanpa kebenaran kerajaan. Dalam Khursheed Ahmad Khan v. State of U.P. (2015), Mahkamah Agung mengekalkan pembuangan kerja seorang kakitangan Islam atas sebab ini dan menyatakan poligami bukan amalan teras agama Islam.
• Cabaran perlembagaan: petisyen terhadap poligami dan nikah halala (antaranya Sameena Begum v. Union of India, 2018) telah dirujuk kepada bangku perlembagaan Mahkamah Agung; status keputusan perlu disahkan.

3Kod Sivil Seragam negeri: Uttarakhand dan seterusnya

Uniform Civil Code of Uttarakhand Act 2024 diluluskan Dewan Undangan Negeri pada 7 Februari 2024 dan berkuat kuasa pada 27 Januari 2025 selepas pemberitahuan Uniform Civil Code Rules 2025. Ia negeri pertama selepas merdeka yang menguatkuasakan kod sivil seragam.

• Larangan poligami bagi semua penduduk yang tertakluk, termasuk orang Islam; perkahwinan hanya sah jika tiada pihak mempunyai pasangan yang masih hidup.
• Umur minimum: 21 tahun (lelaki) dan 18 tahun (perempuan).
• Pendaftaran wajib perkahwinan dan hubungan tinggal bersama (live-in) melalui portal kerajaan negeri (tempoh pendaftaran perlu disahkan dalam Rules 2025).
• Amalan halala dan syarat idah sebelum berkahwin semula dilaporkan dimansuhkan bagi yang tertakluk (perlu disahkan seksyen).
• Pengecualian: anggota Kaum Puak Berjadual (Scheduled Tribes).

4Assam: Prohibition of Polygamy Bill 2025

Sebelum UCC negerinya, Assam meluluskan Assam Prohibition of Polygamy Bill 2025 pada 27 November 2025. Teks rang undang-undang (Bil No. 238 (perlu disahkan), DUN Assam) memperuntukkan:

• s.2 — tidak terpakai di kawasan Jadual Keenam dan kepada anggota Kaum Puak Berjadual.
• s.4–5 — tiada sesiapa boleh berkahwin jika masih mempunyai pasangan yang hidup; kesalahan dihukum penjara sehingga 7 tahun dan denda; jika menyembunyikan perkahwinan terdahulu, 10 tahun dan denda; kesalahan berulang — dua kali ganda.
• s.7 — kadi, imam, ketua kampung (gaonburah) atau ibu bapa yang terlibat secara tidak jujur: sehingga 2 tahun dan denda sehingga Rs1 lakh; kadi/paderi yang mengakadkan dengan sengaja: sehingga 2 tahun atau denda sehingga Rs1.5 lakh.
• s.8 — terpakai kepada penduduk Assam yang berkahwin poligami di luar negeri.
• s.9 — orang yang disabitkan tidak layak untuk jawatan kerajaan negeri, faedah skim kerajaan dan bertanding pilihan raya tempatan.
• s.16–17 — pampasan kepada wanita mangsa; perkahwinan poligami yang berdaftar sebelum Akta berkuat kuasa diselamatkan.

5Talak tiga: Shayara Bano dan Akta 2019

• Shayara Bano v. Union of India (Mahkamah Agung, 22 Ogos 2017) — bangku lima hakim memutuskan dengan majoriti 3:2 bahawa talaq-e-biddat (talak tiga sekali lafaz yang muktamad serta-merta) tidak sah. Hakim Nariman dan Lalit: ia sewenang-wenang dan melanggar Perkara 14; Hakim Joseph: ia tidak mempunyai asas al-Quran. Ketua Hakim Khehar dan Hakim Nazeer (minoriti) berpendapat ia sebahagian undang-undang diri tetapi menggesa Parlimen menggubal undang-undang.
• Muslim Women (Protection of Rights on Marriage) Act 2019 (Akta No. 20 2019; perkenan 31 Julai 2019; dianggap berkuat kuasa 19 September 2018):
  • s.3 — lafaz talak-e-biddat atau seumpamanya, sama ada lisan, bertulis atau elektronik, adalah terbatal dan tidak sah.
  • s.4 — suami boleh dipenjara sehingga 3 tahun dan didenda.
  • s.5–6 — isteri berhak elaun sara hidup untuk diri dan anak, dan penjagaan anak kecil.
  • s.7 — kesalahan boleh tangkap tanpa waran (atas aduan isteri atau saudara), boleh dikompaun dengan izin majistret; ikat jamin hanya selepas majistret mendengar isteri.
• Talak sunnah (talaq ahsan/hasan), khuluk, mubara'ah dan fasakh di bawah DMMA 1939 kekal sah.

6Pendaftaran perkahwinan dan Special Marriage Act 1954

• Nikahnama disediakan oleh Qazi atau pihak yang mengakadkan; ia bukti utama mahar dan syarat. Isteri boleh memasukkan syarat, termasuk hak talak tafwid jika suami berkahwin lagi.
• Pendaftaran sivil diatur oleh undang-undang negeri. Dalam Seema v. Ashwani Kumar (2006), Mahkamah Agung mengarahkan semua negeri mewajibkan pendaftaran perkahwinan bagi semua agama. Di Uttarakhand pendaftaran kini wajib di bawah UCC; Assam memansuhkan Assam Moslem Marriages and Divorces Registration Act 1935 pada 2024 dan menggantikannya dengan pendaftaran wajib oleh kerajaan (perlu disahkan).
• Special Marriage Act 1954 — perkahwinan sivil antara mana-mana dua orang tanpa mengira agama; s.4 mensyaratkan tiada pihak mempunyai pasangan yang masih hidup, lelaki 21 dan perempuan 18 tahun; notis 30 hari di pejabat Pendaftar. Bigami di bawahnya dihukum seperti bigami dalam kanun jenayah (s.44). Pasangan Islam yang berkahwin di bawah Akta ini terikat dengan monogami.

7Statistik: NFHS-5 (2019–21)

Kajian International Institute for Population Sciences (IIPS), Research Brief No. 21 (Jun 2022) oleh Harihar Sahoo, R. Nagarajan dan Chaitali Mandal, menganalisis jawapan wanita berkahwin 15–49 tahun kepada soalan 'Selain anda, adakah suami anda mempunyai isteri lain?'

8Panduan untuk rakyat Malaysia dan warga asing

• Semak negeri. Undang-undang poligami kini bergantung kepada negeri: perkahwinan kedua yang sah di Kerala atau Uttar Pradesh boleh menjadi jenayah di Uttarakhand atau Assam jika salah satu pihak tertakluk kepada undang-undang negeri itu.
• Kebenaran Malaysia tetap wajib. Lelaki Malaysia yang sudah beristeri perlu kebenaran Mahkamah Syariah (contoh Wilayah Persekutuan: Akta 303 s.23) walaupun undang-undang diri India tidak mensyaratkannya. Akad di India tanpa kebenaran tetap menjadi kesalahan di Malaysia.
• Daftar nikah di India (pendaftaran negeri) dan di Malaysia melalui Suruhanjaya Tinggi Malaysia di New Delhi atau pejabat agama negeri dalam tempoh ditetapkan (Akta 303 s.31 — perlu disahkan bagi negeri lain).
• Jangan bernikah melalui Special Marriage Act jika ingin nikah diiktiraf Mahkamah Syariah tanpa rekod akad Islam yang jelas; dapatkan nikahnama yang ditandatangani wali, saksi dan Qazi.
• Wanita Malaysia berkahwin dengan warga India: perkahwinan tidak memberi hak menetap automatik; gunakan nikahnama untuk mencatat mahar dan syarat, dan simpan bukti pendaftaran.

Sumber & rujukan