Question 1

Kalau suami ada empat isteri dan meninggal dunia, berapa bahagian pusaka setiap isteri?

Accepted Answer

Semua isteri berkongsi sama rata satu bahagian sahaja: 1/8 jika suami meninggalkan anak, atau 1/4 jika tiada anak. Bahagian ini tidak didarab mengikut bilangan isteri. Contohnya, jika suami meninggalkan anak dan empat isteri, 1/8 harta dibahagi empat, maka setiap isteri mendapat 1/32. Jika tiada anak atau cucu daripada anak lelaki, 1/4 dibahagi empat, maka setiap isteri mendapat 1/16. Kedudukan semua isteri sama, sama ada isteri pertama atau keempat, lama atau baru dinikahi, asalkan perkahwinan sah dan masih wujud ketika kematian. Anak suami daripada mana-mana isteri dikira sebagai "anak" yang menurunkan bahagian isteri kepada 1/8. Cuba kalkulator faraid untuk contoh angka.

Question 2

Berapa lama idah isteri apabila suami meninggal dunia?

Accepted Answer

Idah wafat ialah empat bulan sepuluh hari bagi isteri yang tidak hamil. Tempoh ini dikira mengikut bulan qamariah bermula dari saat kematian suami, bukan dari tarikh isteri mendapat berita. Ia wajib sama ada perkahwinan sudah disetubuhi atau belum, dan sama ada isteri masih haid atau sudah menopaus. Bagi isteri yang hamil, idahnya tamat apabila melahirkan anak, walaupun beberapa hari selepas kematian suami. Dalam keluarga berpoligami, setiap isteri menjalani idah wafat masing-masing secara serentak. Sepanjang idah, balu wajib berihdad (berkabung) dan tidak boleh menerima pinangan secara terang-terangan. Lihat juga idah & hak balu .

Question 3

Kenapa anak lelaki dapat dua kali ganda bahagian anak perempuan dalam faraid?

Accepted Answer

Ketetapan ini datang terus daripada al-Quran: anak lelaki mendapat dua bahagian berbanding satu bahagian anak perempuan apabila mereka mewarisi bersama sebagai asabah. Hikmah yang dijelaskan ulama ialah tanggungjawab kewangan lelaki lebih berat: dia wajib memberi nafkah kepada isteri, anak dan kadangkala ibu bapa serta adik-beradik perempuan, manakala harta perempuan kekal miliknya sendiri. Jika si mati hanya meninggalkan anak perempuan, seorang anak perempuan mendapat 1/2, manakala dua atau lebih berkongsi 2/3. Ini bukan ukuran nilai insan, tetapi agihan yang seimbang dengan beban tanggungan. Ibu bapa yang ingin membantu anak perempuan boleh memberi hibah semasa hidup secara adil. Lihat panduan faraid .

Question 4

Adakah anak daripada isteri kedua dapat pusaka sama banyak dengan anak isteri pertama?

Accepted Answer

Ya, semua anak seorang bapa mempunyai hak pusaka yang sama , tanpa mengira siapa ibu mereka. Faraid melihat hubungan anak dengan bapa, bukan susunan perkahwinan. Anak lelaki daripada isteri keempat menerima bahagian yang sama dengan anak lelaki daripada isteri pertama, dan begitu juga anak perempuan. Syaratnya, anak itu sah nasabnya kepada bapa, iaitu lahir dalam perkahwinan yang sah. Bagi memudahkan urusan, perkahwinan poligami mesti didaftarkan dan sijil kelahiran mencatat nama bapa. Bapa juga digalakkan bersikap adil dalam pemberian semasa hidup kepada semua anaknya. Lihat anak dalam poligami .

Question 5

Apa yang perlu diselesaikan dahulu sebelum harta arwah dibahagi secara faraid?

Accepted Answer

Harta si mati tidak boleh terus dibahagi; ada susunan yang wajib diikuti. Pertama, kos pengurusan jenazah yang munasabah. Kedua, hutang si mati, termasuk hutang kepada Allah seperti zakat yang tertunggak, dan hutang kepada manusia seperti pinjaman, kad kredit atau mahar isteri yang belum dibayar. Ketiga, wasiat kepada bukan waris, tidak melebihi 1/3 baki harta. Keempat, baki harta dibahagikan secara faraid kepada waris. Sebelum itu, harta milik peribadi isteri dan tuntutan harta sepencarian perlu dipisahkan kerana ia bukan harta pusaka suami. Al-Quran berulang kali menyebut pembahagian berlaku "selepas wasiat yang diwasiatkan atau hutang".

Question 6

Bolehkah balu tuntut harta sepencarian selepas suami meninggal dunia?

Accepted Answer

Boleh. Di Malaysia, balu boleh memfailkan tuntutan harta sepencarian di Mahkamah Syariah sebelum harta pusaka dibahagi secara faraid. Harta sepencarian ialah harta yang diperoleh bersama sepanjang perkahwinan melalui sumbangan langsung (wang, kerja) atau tidak langsung (menguruskan rumah tangga, menjaga anak). Bahagian yang diputuskan mahkamah menjadi milik balu, dan hanya baki harta suami dibahagi sebagai pusaka; daripada baki itu balu juga mendapat bahagian fardunya. Dalam poligami, setiap isteri boleh menuntut atas sumbangan masing-masing, dan mahkamah menilai berdasarkan bukti. Simpan dokumen pembelian dan bukti sumbangan. Prosedur berbeza mengikut negeri, jadi rujuk enakmen negeri anda atau peguam syarie.

Question 7

Anak lahir kurang enam bulan selepas nikah, boleh binkan kepada suami?

Accepted Answer

Menurut fatwa yang dipakai di Malaysia, anak yang lahir kurang daripada enam bulan qamariah (dikira dari tarikh akad atau saat boleh bersetubuh) dianggap anak tak sah taraf dan nasabnya tidak dinisbahkan kepada suami. Tempoh enam bulan diambil daripada gabungan ayat tentang tempoh hamil dan menyusu (30 bulan dikurangkan 2 tahun menyusu). Anak ini dinasabkan kepada ibu, tidak mewarisi daripada lelaki itu, dan wali nikahnya (jika perempuan) ialah wali hakim. Namun, anak itu tidak menanggung dosa sesiapa dan berhak dilayan dengan penuh kasih sayang. Isu nama dalam sijil kelahiran pernah dibicarakan di mahkamah, jadi rujuk JPN dan pejabat agama negeri untuk keadaan semasa.

Question 8

Selepas bercerai, siapa yang berhak menjaga anak kecil, ibu atau bapa?

Accepted Answer

Pada asasnya, ibu paling berhak menjaga (hadhanah) anak kecil selagi dia layak dan belum berkahwin dengan lelaki lain yang bukan mahram kepada anak itu. Rasulullah ﷺ bersabda kepada seorang ibu: "Engkau lebih berhak terhadapnya selagi engkau belum berkahwin." Syarat kelayakan termasuk Islam, berakal, amanah, berkemampuan menjaga dan tinggal di tempat yang selamat. Bapa tetap wajib memberi nafkah anak walaupun anak di bawah jagaan ibu. Di Malaysia, enakmen negeri lazimnya menetapkan hadhanah ibu sehingga anak lelaki berumur 7 tahun dan perempuan 9 tahun, tetapi mahkamah sentiasa mengutamakan kebajikan anak . Lihat hadhanah .

Question 9

Anak dah besar sikit, boleh ke dia pilih nak tinggal dengan ibu atau ayah?

Accepted Answer

Dalam mazhab Syafi'i, anak yang sudah mumayyiz (lazimnya sekitar 7 tahun) diberi pilihan untuk tinggal bersama ibu atau bapa, berdasarkan hadis Nabi ﷺ yang memberi pilihan kepada seorang budak antara ibu dan bapanya. Pilihan ini sah jika kedua-dua ibu bapa layak. Jika seorang tidak layak, contohnya mengabaikan solat atau membahayakan anak, hak itu tidak diberikan kepadanya. Di Malaysia, Mahkamah Syariah mempertimbangkan kehendak anak tetapi keputusan akhir berdasarkan kebajikan anak : pendidikan, keselamatan dan kestabilan. Pihak yang tidak mendapat hak jagaan biasanya diberi hak lawatan. Rujuk Mahkamah Syariah negeri anda untuk prosedur.

Question 10

Selepas cerai, siapa wajib bayar nafkah anak dan sampai bila?

Accepted Answer

Bapa wajib menanggung nafkah anak-anaknya, sama ada masih berkahwin atau sudah bercerai, dan sama ada anak tinggal bersamanya atau tidak. Nafkah merangkumi makanan, pakaian, tempat tinggal, pendidikan dan rawatan, mengikut kemampuan bapa dan keperluan anak. Hadis Hindun menunjukkan ibu boleh mengambil secara makruf apa yang mencukupi untuknya dan anak jika suami kedekut. Mengikut fiqh, nafkah anak lelaki berterusan sehingga baligh dan mampu bekerja, anak perempuan sehingga berkahwin. Di Malaysia, mahkamah boleh memerintahkan nafkah sehingga 18 tahun atau lebih jika anak melanjutkan pelajaran; nafkah tidak luput bagi anak perempuan yang belum berkahwin atau anak yang cacat (Akta 303 s.79). Ibu boleh memfailkan tuntutan dan permohonan penguatkuasaan di Mahkamah Syariah. Lihat nafkah anak .

Question 11

Suami berpoligami, wajib ke dia bagi nafkah sama banyak untuk anak setiap isteri?

Accepted Answer

Kewajipan bapa ialah mencukupkan keperluan setiap anak , bukan semestinya jumlah wang yang sama. Anak yang lebih kecil, sakit atau sedang belajar di universiti mungkin memerlukan lebih. Yang dilarang ialah pilih kasih: melebihkan anak daripada isteri yang lebih disayangi atau mengabaikan anak isteri yang lain. Dalam pemberian hadiah dan hibah (di luar nafkah wajib), Nabi ﷺ memerintahkan: "Bertakwalah kepada Allah dan berlaku adillah antara anak-anak kamu." Suami yang ingin berpoligami perlu membuktikan kemampuan kewangan menanggung semua isteri dan anak, dan ini antara perkara yang dinilai mahkamah sebelum memberi kebenaran. Lihat anak dalam poligami .

Question 12

Suami meninggal ketika isteri masih dalam idah talak, adakah dia dapat pusaka?

Accepted Answer

Ia bergantung kepada jenis talak. Jika talak raj'i (talak satu atau dua) dan suami meninggal ketika isteri masih dalam idah, isteri tetap mewarisi kerana dari segi hukum dia masih isteri. Dia juga bertukar kepada idah wafat, iaitu 4 bulan 10 hari dari tarikh kematian. Jika talak ba'in (talak tiga, khuluk atau fasakh), hubungan perkahwinan telah putus dan dia tidak mewarisi menurut mazhab Syafi'i. Jika idah sudah tamat sebelum kematian, dia tidak lagi mewarisi. Pastikan perceraian telah disahkan dan didaftarkan di Mahkamah Syariah supaya status jelas semasa pembahagian faraid .

Question 13

Apa yang balu tak boleh buat semasa berkabung (ihdad)?

Accepted Answer

Sepanjang idah wafat, balu wajib berihdad, iaitu meninggalkan perhiasan. Perkara yang perlu dielakkan: memakai wangian , solekan dan celak untuk berhias, inai, pakaian berwarna terang untuk perhiasan, serta barang kemas. Balu juga hendaklah tinggal di rumah tempat dia berada ketika suami meninggal, dan tidak bermalam di luar tanpa keperluan. Dia juga tidak boleh menerima pinangan secara terang atau berkahwin dalam tempoh ini. Perkara yang dibolehkan: mandi, menyikat rambut, memakai pakaian bersih yang biasa, bercakap dengan lelaki ajnabi atas keperluan, dan menjawab telefon. Ihdad hanya untuk suami; berkabung untuk kematian orang lain tidak melebihi tiga hari.

Question 14

Balu yang bekerja boleh keluar pergi kerja semasa idah wafat?

Accepted Answer

Boleh, jika ada keperluan . Ulama mazhab Syafi'i membenarkan balu keluar pada waktu siang untuk keperluan seperti bekerja mencari nafkah, membeli barang keperluan, ke hospital atau urusan pentadbiran harta pusaka, kerana tiada lagi suami yang menanggungnya. Namun, dia hendaklah pulang dan bermalam di rumahnya. Semasa keluar, dia tetap menjaga ihdad: tidak berwangi-wangian dan tidak berhias. Perjalanan yang tidak perlu seperti melancong, majlis keraian atau umrah sunat hendaklah ditangguhkan sehingga idah tamat. Majikan di Malaysia lazimnya memberi cuti ihsan; sesetengah agensi kerajaan mempunyai cuti khas idah, jadi semak dasar majikan anda.

Question 15

Boleh ke saya buat wasiat bagi lebih kepada isteri kedua atau anak tertentu?

Accepted Answer

Secara asasnya, wasiat kepada waris tidak sah kecuali dipersetujui oleh waris-waris lain selepas kematian pewasiat. Rasulullah ﷺ bersabda: "Sesungguhnya Allah telah memberikan setiap yang berhak akan haknya, maka tiada wasiat untuk waris." Isteri dan anak adalah waris, jadi wasiat tambahan kepada mereka bergantung kepada persetujuan waris lain. Wasiat kepada bukan waris (contoh anak angkat, anak tiri, badan kebajikan) dibenarkan sehingga 1/3 harta. Jika ingin membantu ahli keluarga tertentu, pertimbangkan hibah semasa hidup yang diserahkan sepenuhnya, tetapi dengan niat yang adil dan bukan untuk menafikan hak waris lain. Lihat faraid .

Question 16

Berapa banyak harta yang boleh diwasiatkan?

Accepted Answer

Wasiat dihadkan kepada satu pertiga (1/3) harta bersih selepas kos jenazah dan hutang. Dalam hadis Sa'd bin Abi Waqqas, Nabi ﷺ bersabda: "Satu pertiga, dan satu pertiga itu banyak. Sesungguhnya engkau meninggalkan warismu dalam keadaan kaya lebih baik daripada meninggalkan mereka miskin meminta-minta." Wasiat melebihi 1/3 hanya berkuat kuasa jika waris yang dewasa bersetuju selepas kematian. Ramai ulama menggalakkan kurang daripada 1/3 jika waris memerlukan. Di Malaysia, wasiat orang Islam boleh dibuat melalui Amanah Raya, syarikat amanah, peguam syarie atau badan agama negeri. Sesetengah negeri mempunyai enakmen wasiat orang Islam sendiri.

Question 17

Suami nak hibahkan rumah kepada isteri pertama semasa hidup, sah ke?

Accepted Answer

Sah , jika memenuhi rukun hibah: pemberi, penerima, harta dan ijab qabul, serta harta itu diserahkan (qabd) kepada penerima, contohnya pindah milik geran. Selepas hibah sempurna, rumah itu milik isteri dan tidak termasuk harta pusaka suami. Hibah yang dibuat ketika sakit hampir mati (maradh al-maut) pula dilayan seperti wasiat: terhad 1/3 dan memerlukan persetujuan waris jika penerima adalah waris. Dalam poligami, suami perlu berhati-hati agar hibah tidak menjadi cara menzalimi isteri dan anak lain. Hibah yang dibuat sengaja untuk menafikan hak waris dikritik ulama walaupun sah dari segi zahir. Pertikaian hibah diputuskan oleh Mahkamah Syariah.

Question 18

Ayah bagi rumah kepada seorang anak saja, berdosa ke?

Accepted Answer

Nabi ﷺ memerintahkan ibu bapa berlaku adil dalam pemberian kepada anak-anak . Dalam hadis an-Nu'man bin Basyir, apabila bapanya ingin memberi hadiah kepada an-Nu'man sahaja, baginda bertanya adakah semua anaknya diberi yang sama, lalu bersabda: "Bertakwalah kepada Allah dan berlaku adillah antara anak-anak kamu." Mazhab Syafi'i menghukumkan pilih kasih tanpa sebab sebagai makruh, manakala mazhab Hanbali mengharamkannya. Melebihkan anak atas sebab munasabah, contohnya anak kurang upaya, anak yang menjaga ibu bapa, atau anak yang belum dibiayai pengajiannya, lebih mudah diterima. Bincang secara terbuka dengan semua anak bagi mengelak perbalahan selepas kematian.

Question 19

Anak angkat dapat harta pusaka ke?

Accepted Answer

Tidak. Anak angkat tidak mewarisi daripada ibu bapa angkatnya secara faraid kerana pewarisan bergantung kepada hubungan nasab, perkahwinan atau wala'. Islam juga melarang anak angkat dinasabkan kepada bapa angkat; dia hendaklah dipanggil dengan nama bapa kandungnya. Namun, mengambil dan memelihara anak adalah amalan mulia. Ibu bapa angkat boleh menjaga masa depan anak itu melalui wasiat sehingga 1/3 harta, atau hibah semasa hidup. Jika anak angkat disusukan oleh ibu angkat sebanyak lima kali kenyang sebelum umur dua tahun, dia menjadi mahram susuan tetapi tetap tidak mewarisi. Lihat nasab .

Question 20

Mahar belum dibayar, kemudian suami meninggal. Macam mana?

Accepted Answer

Mahar yang belum dijelaskan adalah hutang suami yang wajib dibayar daripada harta pusakanya sebelum pembahagian faraid. Kematian mengesahkan mahar penuh walaupun perkahwinan belum disetubuhi, mengikut pendapat muktamad mazhab Syafi'i bagi mahar yang telah ditetapkan. Jika mahar tidak ditetapkan dalam akad, isteri berhak mendapat mahar mithl, berdasarkan keputusan Nabi ﷺ dalam kes Barwa' binti Wasyiq. Selepas mahar dibayar, isteri masih mendapat bahagian fardunya sebagai balu. Bawa sijil nikah yang mencatat jumlah mahar ketika memohon perintah pusaka. Dalam poligami, mahar setiap isteri yang tertunggak dibayar sebagai hutang berasingan.

Question 21

Suami meninggal sebelum sempat bersama, isteri kena beridah juga ke?

Accepted Answer

Ya. Idah wafat 4 bulan 10 hari wajib walaupun perkahwinan belum disetubuhi. Ini berbeza dengan perceraian: isteri yang diceraikan sebelum disetubuhi tiada idah. Ayat idah wafat bersifat umum untuk semua isteri yang ditinggal mati, dan tujuannya bukan hanya memastikan rahim kosong tetapi juga menghormati ikatan perkahwinan. Isteri ini juga mewarisi suaminya dan berhak mendapat mahar penuh. Dia wajib berihdad sepanjang tempoh idah. Selepas idah tamat, dia bebas berkahwin semula. Lihat idah wafat .

Question 22

Balu bila boleh kahwin semula? Ada tempoh menunggu lain?

Accepted Answer

Balu boleh berkahwin semula sebaik idah wafat tamat , iaitu selepas 4 bulan 10 hari, atau selepas bersalin jika dia hamil. Tiada tempoh menunggu tambahan dalam syarak. Semasa idah, lelaki hanya boleh menyatakan minat secara sindiran (ta'ridh), bukan pinangan terang, dan akad dalam idah tidak sah. Selepas idah, balu yang pernah berkahwin perlu memberi keizinan dengan jelas dan tetap memerlukan wali. Para isteri Nabi ﷺ seperti Ummu Salamah dan Saudah adalah balu yang dinikahi selepas idah mereka. Di Malaysia, sertakan sijil kematian suami terdahulu semasa memohon kebenaran nikah di pejabat agama.

Question 23

Kahwin poligami di Thailand tak daftar, macam mana nak daftar anak dengan nama bapa?

Accepted Answer

Jika nikah itu sah dari segi syarak, nasab anak tetap kepada bapa, tetapi pendaftaran memerlukan bukti perkahwinan yang diiktiraf. Langkah biasa: pasangan perlu mengesahkan dan mendaftarkan nikah di Mahkamah Syariah/pejabat agama negeri, yang mungkin melibatkan pendakwaan kerana berpoligami tanpa kebenaran dan bayaran denda. Selepas perkahwinan didaftarkan, sijil nikah digunakan untuk mendaftar atau meminda butiran bapa di JPN. Kelewatan menyusahkan anak dalam urusan sekolah, pusaka, wali dan nafkah. Sebab itu poligami hendaklah melalui saluran rasmi sejak awal. Lihat nasab anak dan nikah tidak berdaftar .

Question 24

Isteri bukan Islam (Kristian) dapat pusaka suami Muslim?

Accepted Answer

Tidak secara faraid. Perbezaan agama menghalang pewarisan: Nabi ﷺ bersabda, "Orang Muslim tidak mewarisi orang kafir dan orang kafir tidak mewarisi orang Muslim." Namun, suami boleh memberi kepada isteri bukan Islam melalui wasiat sehingga 1/3 harta, kerana dia bukan waris, atau melalui hibah semasa hidup. Perlu diingat, di Malaysia perkahwinan Muslim dengan bukan Islam (walaupun ahli kitab) tidak didaftarkan kecuali pasangan memeluk Islam, jadi isu ini lebih banyak berlaku kepada Muslim di luar negara. Harta peribadi isteri tetap miliknya. Rujuk faraid untuk halangan pusaka lain.

Question 25

Saya mualaf, boleh ke dapat harta pusaka ibu bapa yang bukan Islam?

Accepted Answer

Menurut jumhur ulama, termasuk mazhab Syafi'i, mualaf tidak mewarisi secara faraid daripada ibu bapa bukan Islam, dan mereka juga tidak mewarisi daripadanya. Namun hubungan kasih sayang dan berbuat baik kepada ibu bapa tetap wajib. Harta daripada ibu bapa bukan Islam boleh diterima melalui hibah semasa hidup atau wasiat dalam undang-undang sivil. Di Malaysia, harta orang bukan Islam ditadbir di bawah undang-undang sivil, dan seorang anak mualaf boleh menerima jika dinamakan dalam wasiat. Mualaf juga digalakkan membuat wasiat dan hibah supaya keluarga bukan Islam yang disayangi dapat dibantu. Rujuk pejabat agama atau peguam.

Question 26

Penama KWSP isteri saya, adakah duit itu semua milik dia?

Accepted Answer

Bagi orang Islam, pandangan Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan ialah penama KWSP bertindak sebagai pentadbir atau wasi , bukan pemilik mutlak. Maknanya, wang itu adalah harta pusaka yang perlu dibahagikan secara faraid kepada semua waris, termasuk penama itu sendiri jika dia waris. Jika pencarum mahu wang itu menjadi milik penama, perlu ada asas lain seperti hibah yang sah. Dalam poligami, menamakan seorang isteri sahaja tidak menafikan hak isteri lain dan anak-anak. Untuk kepastian, tetapkan pilihan penamaan dengan jelas, buat dokumen hibah atau wasiat, dan rujuk fatwa negeri anda kerana pendekatan boleh berbeza.

Question 27

Wang takaful selepas kematian, kena faraid atau milik penerima?

Accepted Answer

Bagi pelan takaful keluarga yang dinamakan penerima secara hibah , manfaat lazimnya dibayar terus kepada penerima itu sebagai miliknya, bukan harta pusaka. Ini berdasarkan kontrak takaful dan undang-undang perkhidmatan kewangan Islam di Malaysia. Jika penerima dinamakan sebagai wasi/pentadbir sahaja, atau tiada penamaan, manfaat menjadi sebahagian harta pusaka yang dibahagi secara faraid. Oleh itu, baca borang penamaan dengan teliti. Bagi suami berpoligami, gunakan penamaan dengan adil untuk menjamin setiap isteri dan anak. Semak dokumen polisi dengan pengendali takaful dan rujuk peguam syarie jika ragu.

Question 28

Di Malaysia, nak urus harta pusaka arwah perlu pergi mana?

Accepted Answer

Saluran bergantung kepada jenis dan nilai harta. Pusaka kecil (ada tanah, nilai di bawah had semasa) diuruskan di Unit Pembahagian Pusaka, JKPTG, di bawah Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955. Harta alih sahaja yang bernilai rendah boleh melalui Amanah Raya Berhad . Harta bernilai tinggi atau yang melibatkan wasiat formal diurus melalui Mahkamah Tinggi Sivil (probet atau surat kuasa tadbir). Bagi orang Islam, Sijil Faraid daripada Mahkamah Syariah menentukan siapa waris dan bahagian masing-masing. Dalam poligami, semua isteri perlu disenaraikan dengan sijil nikah. Semak had nilai terkini di laman JKPTG atau Amanah Raya. Lihat faraid .

Question 29

Boleh ke adik-beradik setuju bahagi harta sama rata, bukan ikut faraid?

Accepted Answer

Boleh , dengan syarat semua waris yang terlibat sudah baligh, berakal dan reda tanpa paksaan , selepas masing-masing mengetahui bahagian sebenar mereka menurut faraid. Amalan ini dikenali sebagai muafakat atau takharuj: waris melepaskan sebahagian hak kepada waris lain secara sukarela. Hak waris yang masih kanak-kanak atau tidak sempurna akal tidak boleh dilepaskan; bahagian mereka mesti dijaga. Di Malaysia, persetujuan ini direkodkan semasa perbicaraan pusaka di unit pusaka, Amanah Raya atau mahkamah. Pastikan setiap balu dalam keluarga poligami juga hadir dan bersetuju; jangan biarkan sesiapa ditekan. Lihat faraid .

Question 30

Cucu yang bapanya meninggal lebih dulu dapat pusaka datuk ke?

Accepted Answer

Dalam faraid, cucu daripada anak lelaki yang meninggal lebih dahulu terhijab (terhalang) jika datuk masih mempunyai anak lelaki lain yang hidup. Ini sering dirasakan tidak adil. Penyelesaiannya: datuk boleh membuat wasiat untuk cucu itu sehingga 1/3 harta, kerana mereka bukan waris pada waktu itu. Sesetengah negara Muslim dan negeri di Malaysia (contohnya melalui enakmen wasiat orang Islam negeri Selangor) memperuntukkan wasiat wajibah untuk cucu yatim walaupun datuk tidak berwasiat. Pemakaiannya berbeza mengikut negeri, jadi rujuk enakmen negeri anda. Pakcik dan makcik juga digalakkan membantu anak saudara yatim.

Question 31

Arwah suami tiada anak, berapa isteri dapat dan siapa ambil bakinya?

Accepted Answer

Jika suami tiada anak atau cucu daripada anak lelaki, isteri (atau semua isteri berkongsi) mendapat 1/4 . Baki harta dibahagikan kepada waris lain mengikut susunan: ibu mendapat 1/3 atau 1/6 bergantung kepada adik-beradik si mati, bapa mendapat baki sebagai asabah, dan jika bapa tiada, adik-beradik si mati dan seterusnya. Contoh ringkas: si mati meninggalkan dua isteri, ibu dan bapa. Isteri-isteri 1/4 (1/8 setiap seorang), ibu 1/3 daripada baki selepas bahagian isteri (dalam masalah Umariyyatain, iaitu 1/4 harta), dan bapa mengambil selebihnya. Kes sebenar mungkin rumit, jadi gunakan kalkulator dan sahkan dengan Sijil Faraid.

Question 32

Isteri meninggal dunia, berapa bahagian suami daripada harta isteri?

Accepted Answer

Suami mendapat 1/2 harta pusaka isteri jika isteri tidak meninggalkan anak (atau cucu daripada anak lelaki), dan 1/4 jika ada anak, termasuk anak isteri daripada perkahwinan terdahulu. Harta isteri termasuk simpanan, emas, tanah dan bahagian harta sepencarian miliknya. Sebelum dibahagi, hutang isteri dan wasiatnya (jika ada) diselesaikan dahulu. Dalam poligami, hanya harta isteri yang meninggal itu diwarisi; madu tidak mewarisi daripada madunya kerana tiada hubungan pusaka antara mereka. Anak-anak isteri yang meninggal menjadi waris utama selebihnya. Lihat faraid .

Question 33

Kalau madu saya meninggal, saya dapat apa-apa daripada hartanya?

Accepted Answer

Tidak. Tiada hubungan pusaka antara sesama madu kerana mereka tidak berkaitan melalui nasab atau perkahwinan antara satu sama lain. Harta madu yang meninggal diwarisi oleh suaminya, anak-anaknya, ibu bapanya dan waris lain mengikut faraid. Namun, anak-anak anda dan anak-anaknya adalah adik-beradik sebapa; jika salah seorang anak meninggal tanpa waris yang lebih dekat, adik-beradik sebapa boleh mewarisi. Sesama madu boleh saling memberi hadiah, atau seseorang boleh mewasiatkan sehingga 1/3 harta untuk madunya kerana dia bukan waris. Menjaga hubungan baik sesama madu sangat dituntut demi anak-anak. Lihat halangan pusaka .

Question 34

Anak-anak dari isteri berlainan ni mahram ke, dan boleh mewarisi sesama mereka?

Accepted Answer

Ya, kedua-duanya. Anak-anak daripada bapa yang sama tetapi ibu berlainan ialah adik-beradik sebapa (li-ab). Mereka adalah mahram : tidak boleh berkahwin sesama sendiri, boleh bersalaman dan tidak membatalkan wuduk menurut mazhab Syafi'i. Mereka juga boleh mewarisi antara satu sama lain apabila tiada waris yang menghalang, seperti anak, bapa atau saudara seibu sebapa. Dari segi kekeluargaan, ibu bapa digalakkan memupuk hubungan rapat antara anak-anak daripada isteri yang berbeza sejak kecil supaya mereka saling membantu apabila dewasa, terutama selepas bapa meninggal. Lihat anak dalam poligami .

Question 35

Bagaimana Islam menentukan bapa kepada anak yang lahir dalam perkahwinan?

Accepted Answer

Kaedah asas ialah hadis Nabi ﷺ: "Anak itu milik (pemilik) tempat tidur" (al-walad lil-firasy), iaitu anak yang lahir dalam perkahwinan yang sah dinasabkan kepada suami, dengan syarat lahir sekurang-kurangnya enam bulan selepas akad dan dalam tempoh hamil maksimum selepas perpisahan. Suami tidak boleh menafikan anak itu sesuka hati; satu-satunya jalan syarie ialah prosedur li'an di hadapan hakim. Ujian DNA boleh membantu mahkamah dalam keadaan tertentu, tetapi tidak membatalkan nasab dalam perkahwinan sah tanpa li'an menurut pandangan kebanyakan fatwa. Nasab penting untuk pusaka, nafkah, wali dan mahram. Lihat nasab .

Question 36

Suami nafikan anak itu anaknya, apa prosedurnya dalam Islam?

Accepted Answer

Satu-satunya cara syarie bagi suami menafikan anak yang lahir dalam perkahwinan ialah li'an : suami bersumpah empat kali di hadapan hakim bahawa dia benar, dan kali kelima memohon laknat Allah jika berdusta; isteri boleh menolak dengan sumpah balas yang serupa. Kesannya, perkahwinan terputus selama-lamanya dan anak dinasabkan kepada ibu sahaja. Li'an mesti dibuat segera setelah mengetahui kehamilan atau kelahiran, bukan bertahun-tahun kemudian. Menuduh isteri berzina tanpa bukti adalah dosa besar. Di Malaysia, li'an hanya boleh dilakukan melalui Mahkamah Syariah. Pertimbangkan kaunseling dan nasihat guaman sebelum langkah ini. Lihat li'an .

Question 37

Bapa meninggal, siapa urus harta anak-anak yang masih kecil?

Accepted Answer

Dalam mazhab Syafi'i, wali harta (wilayah al-mal) bagi anak yang belum baligh ialah bapa , kemudian datuk sebelah bapa , kemudian wasi yang dilantik oleh bapa atau datuk, dan akhirnya hakim (mahkamah) atau orang yang dilantiknya. Ibu tidak secara automatik menjadi wali harta, walaupun dia berhak menjaga anak (hadhanah); namun mahkamah boleh melantik ibu sebagai penjaga harta. Wali wajib menguruskan harta anak yatim dengan amanah dan menyerahkannya apabila anak dewasa dan matang. Al-Quran memberi amaran keras tentang memakan harta anak yatim secara zalim. Bapa digalakkan menamakan wasi dalam wasiatnya.

Question 38

Balu berhak tinggal di rumah arwah suami semasa idah walaupun rumah itu pusaka?

Accepted Answer

Menurut pendapat yang lebih kuat dalam mazhab Syafi'i, balu berhak tinggal di rumah tempat dia menetap semasa suami meninggal sepanjang idah, dan dia juga diperintahkan untuk tidak berpindah tanpa keperluan. Ini berdasarkan hadis Furai'ah binti Malik yang diperintah Nabi ﷺ untuk kekal di rumahnya sehingga idah tamat. Namun balu tidak berhak nafkah idah daripada harta suami; keperluannya ditanggung daripada bahagian pusakanya sendiri. Waris lain tidak sepatutnya menghalau balu atau menjual rumah itu semasa idah. Dalam poligami, setiap balu beridah di rumah masing-masing. Rujuk Mahkamah Syariah jika berlaku pertikaian.

Question 39

Arwah suami ada hutang bank, kena ke isteri dan anak bayar?

Accepted Answer

Hutang arwah dibayar daripada harta pusakanya , sebelum pembahagian faraid. Waris tidak diwajibkan oleh syarak membayar dari poket sendiri jika harta pusaka tidak mencukupi, melainkan mereka penjamin atau peminjam bersama dalam kontrak. Namun waris digalakkan melunaskan hutang arwah sebagai tanda kasih, kerana hadis menyebut jiwa orang beriman tergantung dengan hutangnya sehingga dilunaskan. Semak sama ada pinjaman dilindungi takaful (MRTT/MRTA) atau insurans kad kredit. Jangan bahagi harta sebelum hutang dikenal pasti. Dalam poligami, semua isteri dan waris menanggung secara kolektif melalui harta pusaka, bukan seorang isteri sahaja.

Question 40

Boleh beri contoh kira faraid: dua isteri, seorang anak lelaki, seorang anak perempuan?

Accepted Answer

Contoh: harta bersih RM240,000 (selepas hutang dan wasiat), waris ialah dua isteri, seorang anak lelaki dan seorang anak perempuan; ibu bapa si mati sudah meninggal. Kerana ada anak, isteri-isteri berkongsi 1/8 = RM30,000, iaitu RM15,000 setiap isteri . Baki RM210,000 diambil oleh anak sebagai asabah dengan nisbah 2:1, jadi anak lelaki RM140,000 dan anak perempuan RM70,000. Tidak kira daripada isteri mana anak itu dilahirkan. Jika ibu atau bapa si mati masih hidup, masing-masing mendapat 1/6 dahulu dan baki dikira semula. Contoh ini ringkas; sahkan kes sebenar dengan Sijil Faraid dan kalkulator .

Question 41

Nikah di luar negara, macam mana nak daftar di Malaysia?

Accepted Answer

Rakyat Malaysia yang bernikah di luar negara perlu mendaftarkan perkahwinan di pejabat agama negeri (atau melalui kedutaan/konsulat Malaysia di negara itu) dalam tempoh yang ditetapkan enakmen negeri, lazimnya enam bulan. Dokumen biasa: sijil nikah asing yang disahkan, pasport, bukti wali dan saksi, dan surat pengesahan daripada pihak berkuasa agama tempatan. Jika perkahwinan itu poligami tanpa kebenaran mahkamah, ia boleh didaftarkan selepas proses mahkamah dan penalti, kerana poligami tanpa kebenaran adalah kesalahan. Pendaftaran penting untuk nasab anak, pusaka dan hak isteri. Lihat nikah luar negara dan pejabat agama negeri .

Question 42

Muslim di UK atau Australia, cukup ke nikah di masjid tanpa daftar sivil?

Accepted Answer

Dari segi syarak, nikah yang memenuhi rukun adalah sah, tetapi dari segi undang-undang negara itu, nikah agama sahaja selalunya tidak diiktiraf sebagai perkahwinan sah. Contohnya di England dan Wales, nikah di masjid yang tidak didaftarkan secara sivil boleh dianggap bukan perkahwinan. Akibatnya isteri tiada hak tuntutan harta semasa perceraian, tiada hak pusaka secara automatik, dan sukar membuktikan status untuk visa. Oleh itu, sangat digalakkan melakukan pendaftaran sivil bersama nikah. Perkahwinan kedua tidak boleh didaftarkan di negara Barat kerana bigami adalah jenayah; jangan ambil jalan nikah rahsia. Lihat Muslim minoriti .

Question 43

Tinggal di negara Barat, perlu buat wasiat Islam ke?

Accepted Answer

Sangat perlu. Di kebanyakan negara Barat, jika seseorang meninggal tanpa wasiat (intestate), hartanya dibahagi mengikut undang-undang sivil yang berbeza daripada faraid; contohnya pasangan mungkin mendapat sebahagian besar harta, manakala ibu bapa atau adik-beradik tidak dapat apa-apa. Wasiat Islam yang disediakan dengan peguam tempatan boleh mengarahkan agar harta dibahagi mengikut faraid, dengan 1/3 untuk wasiat bebas. Namun, undang-undang tempatan mungkin membenarkan pasangan atau tanggungan menuntut peruntukan tambahan. Jika anda mempunyai lebih daripada seorang isteri (contohnya perkahwinan yang dilangsungkan di luar negara), dapatkan nasihat khusus kerana pengiktirafan isteri kedua berbeza. Lihat Muslim minoriti di Barat .

Question 44

Isteri kedua di negara Barat dapat pusaka suami ke?

Accepted Answer

Dari segi faraid, semua isteri yang sah berkongsi 1/8 atau 1/4. Namun di negara Barat, perkahwinan kedua yang dikontrak di negara itu tidak sah menurut undang-undang (bigami), jadi isteri kedua lazimnya tidak diiktiraf sebagai pasangan untuk tujuan pusaka sivil. Sesetengah negara mengiktiraf perkahwinan poligami yang dikontrak secara sah di negara asal untuk tujuan terhad, tetapi peraturannya berbeza-beza. Islam tidak menggalakkan melanggar undang-undang tempatan yang menyusahkan diri. Bagi yang sudah berada dalam situasi ini, wasiat yang disediakan peguam boleh membantu, tetapi ingat wasiat kepada waris memerlukan persetujuan waris lain. Rujuk peguam tempatan. Lihat Muslim minoriti di Barat .

Question 45

Meninggal di luar negara, lebih baik dikebumikan di sana atau bawa pulang?

Accepted Answer

Sunnahnya ialah menyegerakan pengurusan dan pengebumian jenazah, berdasarkan hadis "Segerakanlah jenazah". Oleh itu, ramai ulama menganjurkan jenazah dikebumikan di tempat kematian jika ada tanah perkuburan Muslim dan pengurusan yang betul. Memindahkan jenazah ke negara lain dibenarkan oleh sebahagian ulama jika ada maslahat dan tidak menyebabkan jenazah rosak atau tertangguh terlalu lama, tetapi kosnya tinggi dan boleh melambatkan pengebumian. Kos jenazah diambil daripada harta pusaka sebelum hutang. Untuk Muslim Malaysia di luar negara, hubungi kedutaan dan persatuan Muslim tempatan. Pertimbangkan takaful yang meliputi kos jenazah.

Question 46

Kalau saya (balu) berkahwin semula, hilang ke hak jaga anak?

Accepted Answer

Menurut hadis, ibu berhak menjaga anak "selagi belum berkahwin". Oleh itu, dalam mazhab Syafi'i, hak hadhanah ibu boleh gugur apabila dia berkahwin dengan lelaki yang bukan mahram atau kerabat dekat anak itu, dan hak berpindah kepada nenek sebelah ibu dan seterusnya. Namun jika suami baharu adalah kerabat anak (contoh bapa saudara), hak itu tidak gugur. Di Malaysia, Mahkamah Syariah tetap menimbang kebajikan anak , dan perkahwinan semula tidak semestinya menyebabkan anak dipindahkan jika itu memudaratkan. Jika anak yatim, bapa saudara atau datuk sebelah bapa mungkin memohon. Bincang dan selesaikan secara baik. Lihat hadhanah .

Question 47

Suami meninggal, siapa tanggung nafkah anak-anak yatim kami?

Accepted Answer

Nafkah anak yatim diambil terlebih dahulu daripada bahagian pusaka anak itu sendiri , yang diurus oleh wali hartanya. Jika harta itu tidak mencukupi, kewajipan nafkah berpindah kepada kerabat yang berkemampuan, terutama datuk sebelah bapa, dan dalam mazhab Syafi'i juga ibu yang berkemampuan. Ibu balu tidak boleh dibiarkan menanggung seorang diri jika ada kerabat bapa yang mampu. Di Malaysia, balu juga boleh memohon bantuan Baitulmal, zakat (asnaf), JKM serta pencen terbitan atau faedah PERKESO jika suami pencarum. Menyantuni anak yatim adalah amalan yang dijanjikan ganjaran besar. Lihat nafkah .

Question 48

Isteri yang nikah tak berdaftar, boleh tuntut pusaka suami?

Accepted Answer

Jika nikah itu sah syarak, dia berhak mewarisi, tetapi dia mesti membuktikan perkahwinan di hadapan pihak berkuasa. Tanpa sijil nikah, Sijil Faraid tidak akan menyenaraikannya, dan waris lain mungkin menafikan kewujudannya. Langkah biasa: memohon pengesahan nikah di Mahkamah Syariah dengan bukti seperti saksi akad, wali, dokumen nikah luar negara, dan bukti hidup bersama. Proses ini lebih sukar selepas suami meninggal. Begitu juga anak-anaknya perlu membuktikan nasab. Pengajaran utama: jangan bernikah secara rahsia atau tanpa pendaftaran; ia menzalimi isteri dan anak. Lihat nikah tidak berdaftar .

Question 49

Bekas isteri tak dapat pusaka, tapi anak-anak dia dapat ke?

Accepted Answer

Ya. Bekas isteri yang sudah habis idah atau ditalak ba'in tidak lagi mewarisi bekas suaminya, tetapi anak-anak mereka tetap waris penuh kepada bapa. Perceraian tidak memutuskan nasab anak. Anak lelaki dan perempuan daripada bekas isteri mendapat bahagian yang sama dengan anak daripada isteri semasa, mengikut nisbah 2:1. Jika anak masih kecil, bahagian mereka diurus oleh wali harta (datuk sebelah bapa, wasi atau penjaga yang dilantik mahkamah), dan ibu boleh memohon dilantik sebagai penjaga harta. Bekas isteri juga mungkin masih ada tuntutan harta sepencarian atau mut'ah (saguhati cerai) yang belum diselesaikan semasa perceraian. Lihat faraid .

Question 50

Ibu mendapat hak jagaan anak. Apa hak bapa untuk melawat dan berhubung dengan anak?

Accepted Answer

Bapa tetap berhak melawat, berhubung dan terlibat dalam kehidupan anak; mahkamah boleh menetapkan jadual lawatan, dan ibu tidak sepatutnya menghalangnya tanpa sebab keselamatan.
Allah melarang ibu atau bapa dimudaratkan kerana anaknya (al-Baqarah 2:233). Akta 303 s.86 dan s.87 membolehkan mahkamah membuat perintah hadhanah dengan syarat, termasuk hak lawatan pihak yang tidak memegang hadhanah. Bapa juga kekal sebagai wali harta dan bertanggungjawab ke atas nafkah anak; nafkah dan hak lawatan ialah dua perkara berasingan, maka bapa yang lewat membayar nafkah tetap tidak sepatutnya dihalang tanpa perintah mahkamah, dan bapa pula wajib membayar nafkah walaupun lawatan terhad. Jika ada kebimbangan keselamatan, mohon lawatan diselia. Fokus kepada kebajikan anak, bukan membalas dendam. Lihat Hadhanah & nasab.

Surah al-Baqarah 2:233Akta 303, s.86Akta 303, s.87

Buka halaman soalan ini →

Question 51

Dalam keadaan apa ibu boleh kehilangan hak jagaan (hadhanah) anak?

Accepted Answer

Akta 303 s.83 menyenaraikan antaranya: berkahwin dengan lelaki bukan mahram kepada anak jika ia menjejaskan kebajikan anak, kelakuan tidak bermoral yang ketara, berpindah sehingga menghalang bapa mengawasi anak, murtad, dan mengabaikan atau menganiaya anak.
Syarat kelayakan hadhanah pula termasuk Muslim, waras, umur yang sesuai, berkelakuan baik dan tinggal di tempat yang selamat (s.82). Prinsip asasnya ialah kebajikan anak, kerana penjaga ialah pemegang amanah yang akan ditanya (Sahih al-Bukhari 893). Hak hadhanah tidak hilang secara automatik; pihak yang menuntut perlu memfailkan permohonan dan membuktikan alasan di Mahkamah Syariah, dan mahkamah menimbang semua keadaan, termasuk kemahuan anak yang sudah mumayyiz. Jika hak itu berpindah, ia biasanya kepada nenek sebelah ibu atau pihak lain mengikut susunan (s.81). Lihat soal hak hadhanah ibu.

Akta 303, s.83Akta 303, s.82Sahih al-Bukhari 893

Buka halaman soalan ini →

Question 52

Saya memegang hak jagaan anak dan mahu berpindah atau bercuti ke luar negara bersama anak. Perlukah izin bekas suami?

Accepted Answer

Untuk perjalanan sementara, dapatkan persetujuan bertulis bekas suami sebagai langkah selamat; untuk berpindah tetap, mohon kebenaran mahkamah, kerana mahkamah boleh menghalang anak dibawa keluar dari Malaysia.
Akta 303 s.105 memberi kuasa kepada mahkamah menghalang anak dibawa keluar dari Malaysia, dan s.83(c) menyebut berpindah sehingga menghalang bapa mengawasi anak boleh menjejaskan hak hadhanah. Allah melarang ibu bapa dimudaratkan kerana anaknya (al-Baqarah 2:233), dan hubungan anak dengan bapanya perlu dipelihara. Langkah: semak perintah hadhanah sedia ada; berbincang dan tulis persetujuan termasuk tarikh pulang dan cara berhubung; jika bekas suami enggan tanpa sebab, mohon kebenaran mahkamah. Pasport anak juga mungkin memerlukan persetujuan kedua-dua ibu bapa. Lihat Hadhanah & nasab.

Akta 303, s.105Akta 303, s.83Surah al-Baqarah 2:233

Buka halaman soalan ini →

Question 53

Arwah meninggalkan ibu, isteri dan anak-anak. Berapakah bahagian ibu arwah?

Accepted Answer

Ibu si mati mendapat satu perenam (1/6) apabila si mati meninggalkan anak, menurut nas al-Quran.
Allah berfirman: bagi kedua ibu bapa, setiap seorang mendapat satu perenam daripada harta yang ditinggalkan jika si mati mempunyai anak (an-Nisa' 4:11). Dalam contoh ini, isteri mendapat satu perlapan kerana ada anak (4:12), ibu satu perenam, bapa (jika masih hidup) satu perenam, dan baki kepada anak-anak dengan nisbah anak lelaki dua bahagian anak perempuan. Nabi ﷺ bersabda: berikan bahagian faraid kepada yang berhak, dan bakinya kepada waris lelaki yang paling dekat (Sahih al-Bukhari 6732). Ramai keluarga terlupa bahawa ibu si mati ialah waris; pastikan namanya disenaraikan dalam permohonan pusaka. Pengiraan sebenar mesti disahkan oleh mahkamah atau pejabat pusaka. Lihat Faraid.

Surah an-Nisa' 4:11Surah an-Nisa' 4:12Sahih al-Bukhari 6732

Buka halaman soalan ini →

Question 54

Arwah tiada anak dan ibu bapa sudah meninggal. Siapa yang mewarisi selain isteri?

Accepted Answer

Keadaan ini dipanggil kalalah: selepas bahagian isteri (satu perempat kerana tiada anak), saudara-mara seperti adik-beradik mewarisi mengikut ketetapan al-Quran.
Allah menjelaskan kalalah dalam an-Nisa' 4:12 (bagi saudara seibu) dan 4:176 (bagi saudara seibu sebapa atau sebapa): seorang saudara perempuan mendapat separuh, dua atau lebih mendapat dua pertiga, dan jika ada saudara lelaki dan perempuan, lelaki mendapat dua bahagian perempuan. Saudara seibu mendapat satu perenam seorang atau satu pertiga dikongsi sama rata jika lebih. Jika tiada adik-beradik, baki pergi kepada waris asabah seterusnya seperti anak saudara lelaki atau bapa saudara sebelah bapa. Kombinasi waris boleh rumit, maka minta pengiraan rasmi daripada Mahkamah Syariah atau pejabat pusaka. Lihat Faraid dan soal isteri tanpa anak.

Surah an-Nisa' 4:12Surah an-Nisa' 4:176Sahih al-Bukhari 6732

Buka halaman soalan ini →

Question 55

Arwah hanya meninggalkan anak perempuan. Adakah adik-beradik lelaki arwah turut mewarisi?

Accepted Answer

Ya, menurut faraid: anak perempuan tunggal mendapat separuh, dua atau lebih mendapat dua pertiga, dan baki selepas bahagian isteri dan ibu bapa pergi kepada waris asabah lelaki terdekat seperti bapa atau saudara lelaki arwah.
Allah menetapkan bahagian anak perempuan dalam an-Nisa' 4:11, dan Nabi ﷺ bersabda: berikan bahagian faraid kepada yang berhak, bakinya kepada waris lelaki yang paling dekat (Sahih al-Bukhari 6732). Ramai ibu bapa yang hanya mempunyai anak perempuan bimbang tentang ini. Pilihan yang dibenarkan semasa hidup termasuk hibah aset kepada anak perempuan dengan syarat sah dan adil, wakaf, atau perancangan takaful; tetapi wasiat kepada waris tidak sah tanpa persetujuan waris lain. Rancang awal dan dapatkan nasihat perunding pusaka Islam yang bertauliah. Lihat Urus pusaka.

Surah an-Nisa' 4:11Sahih al-Bukhari 6732Surah an-Nisa' 4:7

Buka halaman soalan ini →

Question 56

Harta pusaka arwah tidak dibahagikan bertahun-tahun. Apa kesannya, dan berdosakah?

Accepted Answer

Menangguhkan pembahagian tanpa sebab boleh menzalimi waris, terutama anak yatim dan balu, dan sering menyebabkan pertikaian serta harta terbiar; selesaikan secepat mungkin selepas hutang dan wasiat.
Allah memberi amaran keras kepada mereka yang memakan harta anak yatim secara zalim (an-Nisa' 4:10), dan menegaskan bahagian waris ialah ketetapan daripada-Nya (4:11). Kesan biasa penangguhan: waris meninggal sebelum pembahagian sehingga pusaka berlapis, dokumen hilang, tanah tergadai atau dicerobohi, dan hubungan keluarga renggang. Langkah: kumpul dokumen kematian dan harta; tentukan saluran yang betul sama ada pejabat tanah dan galian, Amanah Raya atau Mahkamah Tinggi mengikut jenis dan nilai harta; dapatkan sijil faraid daripada Mahkamah Syariah; dan lantik pentadbir yang amanah. Jika waris berselisih, gunakan mediasi atau mahkamah. Lihat Urus pusaka.

Surah an-Nisa' 4:10Surah an-Nisa' 4:11Surah an-Nisa' 4:13

Buka halaman soalan ini →

Question 57

Anak yang derhaka dan tidak menjaga ibu bapa — adakah dia tetap mewarisi?

Accepted Answer

Ya. Derhaka ialah dosa besar, tetapi ia tidak menggugurkan hak pusaka; penghalang pusaka hanyalah perbezaan agama, membunuh pewaris dan perhambaan.
Allah menetapkan bahagian setiap anak dalam an-Nisa' 4:11 tanpa mengaitkannya dengan kelakuan. Nabi ﷺ bersabda bahawa Muslim tidak mewarisi daripada orang kafir dan sebaliknya (Sahih al-Bukhari 6764), dan para ulama menambah pembunuh tidak mewarisi daripada orang yang dibunuhnya. Ibu bapa tidak boleh menafikan bahagian anak melalui wasiat, kerana wasiat kepada waris dan melebihi satu pertiga memerlukan persetujuan waris. Hibah semasa hidup kepada anak yang menjaga ibu bapa dibenarkan jika tidak bertujuan menzalimi anak lain dan dibuat dengan adil. Derhaka tetap akan dipertanggungjawabkan di sisi Allah (al-Isra' 17:23). Lihat Faraid.

Surah an-Nisa' 4:11Sahih al-Bukhari 6764Surah al-Isra' 17:23

Buka halaman soalan ini →

Question 58

Abang sulung menguasai harta pusaka dan enggan membahagikannya. Apa yang boleh dilakukan?

Accepted Answer

Waris lain berhak menuntut bahagian masing-masing; mulakan dengan rundingan keluarga, kemudian pejabat pusaka atau mahkamah jika perlu.
Allah menegaskan bahawa lelaki dan wanita masing-masing ada bahagian daripada harta peninggalan ibu bapa dan kaum kerabat, sedikit atau banyak, sebagai bahagian yang ditetapkan (an-Nisa' 4:7), dan memberi amaran kepada orang yang melanggar batas-batas pusaka (4:14). Anak sulung tidak mempunyai hak lebih daripada adik-beradik lain dalam faraid; jika dia mengurus harta, dia pemegang amanah. Langkah: minta senarai harta dan penyata; cadangkan pembahagian mengikut sijil faraid; jika gagal, failkan permohonan di pejabat pusaka kecil, Amanah Raya atau Mahkamah Tinggi mengikut jenis harta, yang boleh melantik pentadbir. Simpan rekod komunikasi. Elakkan bermusuhan terbuka demi ibu yang masih hidup dan anak-anak saudara. Lihat Urus pusaka.

Surah an-Nisa' 4:7Surah an-Nisa' 4:14Surah an-Nisa' 4:58

Buka halaman soalan ini →

Question 59

Bolehkah seseorang menghibahkan semua hartanya semasa hidup kepada seorang anak supaya tidak dibahagi secara faraid?

Accepted Answer

Hibah semasa hidup sah jika memenuhi syarat dan diserahkan, tetapi menggunakannya untuk menafikan hak waris lain secara zalim dicela, dan Nabi ﷺ menuntut keadilan antara anak dalam pemberian.
Apabila seorang sahabat memberi hadiah kepada seorang anak sahaja, Nabi ﷺ bersabda: bertakwalah kepada Allah dan berlaku adillah antara anak-anak kamu, dan baginda enggan menjadi saksi (Sahih al-Bukhari 2587). Allah juga menyuruh orang yang membahagi harta bimbang tentang zuriat yang lemah (an-Nisa' 4:9). Hibah yang wajar ialah untuk keperluan yang munasabah, seperti anak yang menjaga ibu bapa, anak OKU, atau isteri yang tiada perlindungan, dengan pertimbangan adil. Hibah yang tidak diserahkan semasa hidup atau dibuat ketika sakit hampir mati boleh dicabar. Dokumentasikan dengan peguam atau perunding pusaka. Lihat soal hibah kepada anak.

Sahih al-Bukhari 2587Surah an-Nisa' 4:9Surah an-Nisa' 4:11

Buka halaman soalan ini →

Question 60

Bilakah datuk atau nenek boleh mendapat hak jagaan cucu?

Accepted Answer

Apabila ibu tidak layak atau tiada, hak hadhanah berpindah mengikut susunan, dengan nenek sebelah ibu biasanya didahulukan, diikuti nenek sebelah bapa dan seterusnya; mahkamah menimbang kebajikan anak.
Akta 303 s.81 menetapkan ibu sebagai yang paling berhak, kemudian senarai kerabat termasuk nenek sebelah ibu, bapa, nenek sebelah bapa dan lain-lain, tertakluk kepada kelayakan dalam s.82. Prinsip yang mendasari ialah kasih sayang dan keupayaan menjaga, kerana setiap penjaga ialah pemegang amanah (Sahih al-Bukhari 893). Datuk nenek yang membesarkan cucu atas persetujuan ibu bapa juga boleh memohon perintah supaya kedudukan mereka sah, contohnya untuk urusan sekolah dan hospital. Bapa tetap wajib menanggung nafkah walaupun anak dijaga datuk nenek. Lihat Hadhanah & nasab.

Akta 303, s.81Akta 303, s.82Sahih al-Bukhari 893

Buka halaman soalan ini →

Question 61

Bolehkah ujian DNA digunakan untuk menetapkan nasab anak?

Accepted Answer

DNA boleh membantu mahkamah dalam pertikaian nasab dalam perkahwinan yang sah, tetapi ia tidak boleh menasabkan anak hasil zina kepada lelaki yang menyebabkan kelahirannya, kerana nasab dalam Islam mengikut perkahwinan yang sah.
Nabi ﷺ menetapkan bahawa anak bagi pemilik hamparan, iaitu suami yang sah, dan bagi penzina tiada hak (Sahih al-Bukhari 6749). Akta 303 s.110 hingga s.114 mengatur penentuan nasab berdasarkan tempoh kelahiran selepas akad dan iqrar (pengakuan). Suami yang menafikan anak dalam perkahwinan menggunakan prosedur li'an, bukan DNA semata-mata. Dalam kes seperti tertukar bayi di hospital atau pengenalan mangsa bencana, DNA sangat membantu. Rujuk peguam syarie jika berlaku pertikaian, dan elakkan menuduh pasangan tanpa bukti. Lihat soal nasab anak.

Sahih al-Bukhari 6749Akta 303, s.110Akta 303, s.114

Buka halaman soalan ini →

Question 62

Arwah mempunyai harta di luar negara. Adakah ia dibahagi secara faraid atau mengikut undang-undang negara itu?

Accepted Answer

Dari segi agama, waris Muslim wajib membahagikan harta mengikut faraid; dari segi undang-undang, harta tak alih biasanya tertakluk kepada undang-undang negara tempat harta itu berada, maka prosesnya mesti mengikut sistem di sana.
Allah menyebut bahagian faraid sebagai ketetapan yang tidak boleh dilanggar (an-Nisa' 4:13–14). Di banyak negara Barat, tanpa wasiat yang sah di negara itu, harta dibahagi mengikut undang-undang tempatan yang berbeza daripada faraid. Oleh itu, Muslim yang mempunyai harta atau tinggal di luar negara digalakkan membuat wasiat yang sah di negara tersebut dan selaras dengan faraid. Jika harta telah diwarisi mengikut undang-undang tempatan, waris boleh secara sukarela menyusun semula pembahagian sesama mereka supaya selaras dengan faraid. Dapatkan peguam di kedua-dua negara. Lihat soal wasiat di negara Barat.

Surah an-Nisa' 4:13Surah an-Nisa' 4:11Sahih al-Bukhari 2738

Buka halaman soalan ini →

Question 63

Barang peribadi arwah seperti pakaian, jam dan barang kemas — perlu dibahagi secara faraid atau boleh disedekahkan terus?

Accepted Answer

Semuanya harta pusaka yang menjadi hak waris; ia hanya boleh disedekahkan atau diberikan selepas semua waris yang dewasa bersetuju, dan bahagian waris yang masih kecil tidak boleh disedekahkan.
Allah menyebut bahawa waris mendapat bahagian daripada harta yang ditinggalkan, sedikit atau banyak (an-Nisa' 4:7) — termasuk barang kecil. Kebiasaan menyedekahkan pakaian arwah segera selepas kematian memang baik niatnya, tetapi jika ada anak yatim di bawah umur, hak mereka mesti dijaga, kerana memakan harta anak yatim secara zalim diberi amaran keras (4:10). Barang kemas, jam dan telefon yang bernilai biasanya dimasukkan dalam senarai harta. Cara mudah: senaraikan barang, nilaikan secara kasar, dan biarkan waris dewasa bersetuju secara bertulis tentang barang yang disedekahkan atau diambil sebagai kenangan. Lihat Urus pusaka.

Surah an-Nisa' 4:7Surah an-Nisa' 4:10Surah an-Nisa' 4:11

Buka halaman soalan ini →

Question 64

Bolehkah kos kenduri tahlil untuk arwah diambil daripada harta pusaka sebelum dibahagi?

Accepted Answer

Kos pengurusan jenazah yang wajar boleh diambil daripada harta si mati; tetapi kenduri selepas itu bukan kewajipan dan tidak boleh diambil daripada harta pusaka tanpa persetujuan waris dewasa, terutama jika ada waris yang masih kecil.
Susunan urusan harta si mati ialah kos pengurusan jenazah, hutang, wasiat (tidak melebihi satu pertiga) dan kemudian faraid (an-Nisa' 4:11–12). Kenduri arwah ialah adat yang hukumnya diperselisihkan oleh ulama, dan ia bukan sebahagian daripada kos pengurusan jenazah. Harta anak yatim tidak boleh digunakan untuk tujuan begini (an-Nisa' 4:10). Jika keluarga mahu mengadakan majlis doa, gunakan wang peribadi ahli keluarga atau sumbangan, dan sederhanakan. Sedekah untuk arwah lebih baik diberikan kepada yang memerlukan. Lihat susunan urusan harta si mati.

Surah an-Nisa' 4:11Surah an-Nisa' 4:12Surah an-Nisa' 4:10

Buka halaman soalan ini →

Anak, pusaka & global

Komen atau maklum balas